Chi phí biến đổi là bất kỳ chi phí nào thay đổi tỷ lệ thuận với lượng hàng doanh nghiệp bán hoặc sản xuất. Nguyên vật liệu, bao bì, vận chuyển, phí thanh toán và hoa hồng bán hàng là những ví dụ điển hình. Khi sản lượng tăng gấp đôi, tổng chi phí biến đổi cũng tăng gần gấp đôi, trong khi các chi phí cố định như tiền thuê mặt bằng vẫn giữ nguyên trong kỳ.
Cố định, biến đổi và vùng xám ở giữa
Chi phí được phân loại theo cách chúng biến động khi sản lượng thay đổi. Chi phí cố định giữ nguyên dù cửa hàng giao mười đơn hay mười nghìn đơn trong tháng: tiền thuê, bảo hiểm, thuê bao phần mềm và phần lớn tiền lương. Chi phí biến đổi chỉ phát sinh khi một đơn vị được làm ra hoặc bán đi, và tăng theo mỗi đơn vị thêm vào.
Nhiều chi phí thực tế nằm ở giữa. Một hợp đồng giao hàng có thể tính phí cơ bản hằng tháng cộng phí theo từng kiện, khiến nó thành chi phí hỗn hợp. Nhân viên thời vụ chỉ thuê cho những tuần cao điểm hoạt động như chi phí bậc thang: đứng yên một thời gian, rồi nhảy lên khi cần thêm người. Trong công việc định giá, hãy tách chi phí hỗn hợp thành phần cố định và phần tính theo đơn vị thay vì gộp chung vào một nhóm.
Theo đơn vị và tổng cộng
Chi phí biến đổi được nêu theo hai cách. Tổng chi phí biến đổi là tổng trong một kỳ, chẳng hạn toàn bộ nguyên vật liệu và bưu phí đã dùng trong tháng Ba. Chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị là tổng đó chia cho số đơn vị đã bán, và đây là con số quan trọng nhất khi đặt giá.
- Tổng chi phí biến đổi = chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị × số đơn vị đã bán
- Chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị = tổng chi phí biến đổi ÷ số đơn vị đã bán
- Lãi góp trên mỗi đơn vị = giá bán − chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị
Lãi góp là phần mỗi lần bán để lại để trả chi phí cố định và, sau đó, tạo ra lợi nhuận. Nó là cầu nối giữa chi phí biến đổi và mọi thảo luận về biên lợi nhuận hay điểm hòa vốn.
Ví dụ tính toán từ một xưởng nến
Lấy một doanh nghiệp nhỏ giả định chuyên đổ nến thơm và bán online với giá 28 đô la mỗi cây. Các số liệu được đặt ra để minh họa phương pháp, không mô tả thị trường nến.
- Sáp: 3.20 đô la
- Tinh dầu hương liệu: 1.10 đô la
- Hũ thủy tinh: 1.40 đô la
- Bấc và nhãn: 0.30 đô la
- Hộp và vật liệu chèn: 0.80 đô la
- Phí vận chuyển trung bình cửa hàng trả: 2.70 đô la
- Phí thanh toán 3 phần trăm giá bán: 0.84 đô la
Chi phí biến đổi mỗi cây nến là 10.34 đô la, nên mỗi lần bán đóng góp 17.66 đô la, tức khoảng 63 phần trăm giá bán. Tiền thuê xưởng và gói dịch vụ website không có trong danh sách, vì chúng không thay đổi khi bán thêm một cây nến.
Chi phí biến đổi khác chi phí cận biên thế nào
Hai thuật ngữ rất gần nhau và thường cho cùng một con số, nhưng trả lời các câu hỏi khác nhau. Chi phí biến đổi là một nhóm: mọi chi phí thay đổi theo sản lượng, được mô tả dưới dạng tổng hoặc bình quân trên mỗi đơn vị. Chi phí cận biên là một mức thay đổi: tổng chi phí tăng bao nhiêu khi sản xuất hoặc phục vụ thêm đúng một đơn vị.
Chúng khớp nhau khi chi phí mỗi đơn vị không đổi. Chúng tách rời khi chi phí đó thay đổi. Nếu xưởng nến được chiết khấu khi mua sáp với số lượng lớn trên một mức nhất định, cây nến tiếp theo có thể tốn ít hơn mức bình quân. Nếu một đơn hàng gấp cần làm thêm giờ, cây nến tiếp theo có thể tốn nhiều hơn. Chi phí biến đổi bình quân mô tả cả mẻ; chi phí cận biên mô tả đơn vị tiếp theo ở rìa mẻ đó.
Vì sao chi phí biến đổi đặt ra đáy của khoảng giá
Bán dưới chi phí biến đổi là lỗ trên từng đơn vị, chưa kể đến tiền thuê hay tiền lương. Điều đó khiến chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị trở thành cơ sở thực tế cho mọi mức giá sàn. Người bán đôi khi có thể chấp nhận lãi góp mỏng trong một thời gian, chẳng hạn để xả hàng cũ, nhưng giá dưới chi phí biến đổi chỉ hợp lý khi là một quyết định ngắn hạn có chủ đích.
Giá đối thủ khiến điều này trở nên cụ thể. Nếu một đối thủ niêm yết cây nến tương tự giá 19 đô la, xưởng biết mình vẫn thu được 8.93 đô la lãi góp mỗi đơn vị sau khi trừ phí thanh toán thấp hơn, và có thể đánh giá việc bám theo có đáng không. Các luật trong định giá lại tự động nên luôn có giá tối thiểu xây dựng trên con số này, để việc đuổi theo đối thủ không thể vượt qua nó.
Những sai lầm khiến con số bị tính thấp
- Chỉ tính giá mua hàng mà bỏ sót bao bì, vận chuyển và các loại phí
- Coi phí tính theo phần trăm là khoản cố định, khiến chúng không tăng khi giá tăng
- Bỏ qua hàng hoàn trả, vốn cộng thêm chi phí xử lý, giao lại và xóa sổ vào một lần bán trung bình
- Dùng giá nhà cung cấp năm ngoái sau khi đầu vào đã thay đổi
- Cho rằng miễn phí vận chuyển là miễn phí, trong khi người bán đang trả nó trên mọi đơn hàng
Mỗi lỗi trên đều khiến lãi góp trông tốt hơn thực tế. Sai sót này không thấy được trên một đơn hàng riêng lẻ và chỉ lộ ra khi lợi nhuận cuối tháng thấp hơn những gì bảng giá hứa hẹn.
Giữ con số luôn cập nhật
Tính lại chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị mỗi khi nhà cung cấp, đơn vị vận chuyển hoặc sàn thay đổi mức phí, và theo lịch định kỳ với những sản phẩm có đầu vào biến động. Giữ bảng phân tích theo từng dòng, không chỉ tổng, để đội có thể thấy thành phần nào đã thay đổi và quyết định thay đổi đó có nên đưa vào giá không.
Tính con số theo từng kênh cũng hữu ích. Cùng một cây nến có thể có chi phí biến đổi khác nhau trên một sàn thu hoa hồng so với trên cửa hàng riêng của shop, nghĩa là mỗi kênh có thể cần giá tối thiểu riêng.
Điểm chính cần nhớ
- Chi phí biến đổi tăng giảm theo số đơn vị bán ra hoặc sản xuất.
- Chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị là cơ sở cho lãi góp, điểm hòa vốn và giá sàn.
- Nó chồng lấn với chi phí cận biên nhưng mô tả mức bình quân, không phải đơn vị tiếp theo.
- Tính cả bao bì, vận chuyển, các loại phí và hàng hoàn trả, không chỉ giá mua.
- Xem lại theo từng kênh và mỗi khi giá đầu vào thay đổi.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí nhân công có phải là chi phí biến đổi không?
Tùy vào cách trả lương. Lương khoán theo sản phẩm hoặc số giờ làm tăng giảm trực tiếp theo đơn hàng hoạt động như chi phí biến đổi. Nhân viên hưởng lương cố định, được trả như nhau bất kể sản lượng, thường được coi là chi phí cố định.
Phí vận chuyển có phải là chi phí biến đổi không?
Có, khi người bán trả theo từng kiện hàng. Nếu phí vận chuyển nằm trong một hợp đồng cố định hằng tháng, cần tách phần cố định khỏi các khoản phí tính theo kiện.
Chi phí biến đổi và chi phí cận biên khác nhau thế nào?
Chi phí biến đổi gộp mọi chi phí thay đổi theo sản lượng, thường được trình bày dưới dạng tổng hoặc bình quân trên mỗi đơn vị. Chi phí cận biên là chi phí tăng thêm khi có thêm một đơn vị. Hai khái niệm bằng nhau khi chi phí mỗi đơn vị không đổi và khác nhau khi có chiết khấu, làm thêm giờ hoặc giới hạn công suất.
Chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị có thay đổi theo thời gian không?
Có. Giá nhà cung cấp, cước vận chuyển, các loại phí và chiết khấu theo số lượng đều làm nó thay đổi. Vì vậy con số này cần được xem lại thường xuyên và mỗi khi giá một yếu tố đầu vào thay đổi.
Thuật ngữ liên quan
Trong BlackAha, Pricing Reports giúp bạn phân tích chỉ số giá, vị trí giá và biến động giá theo danh mục, thương hiệu và cửa hàng.