Giá ẩn

Giá ẩn đặt một giá trị ước tính lên một nguồn lực hoặc ràng buộc không có giá thị trường, như công suất dư hoặc chi phí cơ hội. Giá ẩn là giá trị của thêm một đơn vị nguồn lực bị ràng buộc, giúp nhà quản lý ra những quyết định mà thị trường không định giá.

Giá ẩn là gì

Giá thị trường hiệu quả với hàng hóa được mua bán bên ngoài doanh nghiệp. Nhiều nguồn lực quan trọng hoàn toàn không được giao dịch. Thời gian máy dập của nhà máy, diện tích sàn kho hay số giờ của chuyên viên phân tích cấp cao không có giá niêm yết, nhưng lại giới hạn những gì doanh nghiệp có thể làm.

Giá ẩn lấp khoảng trống đó. Đó là giá trị doanh nghiệp có được từ thêm một đơn vị nguồn lực bị giới hạn, đo bằng số tiền đơn vị đó mang lại khi dùng vào phương án thay thế tốt nhất. Con số này mang tính nội bộ nên không xuất hiện trên hóa đơn, nhưng định hướng các lựa chọn về sản xuất, nhân sự và đầu tư.

Vì sao nó quan trọng cho các quyết định

Không có giá ẩn, nhà quản lý có thể nhận bất kỳ đơn hàng nào bù được chi phí trực tiếp, ngay cả khi nó chặn mất một việc giá trị hơn. Một nguồn lực trông như miễn phí có thể chính là thứ giới hạn tổng lợi nhuận. Gán giá trị cho nó giúp sự đánh đổi đó hiện rõ.

  • Quyết định nhận đơn: một đơn hàng mới có nên thay thế công việc hiện có không.
  • Quyết định đầu tư: có đáng mua hoặc thuê thêm công suất hay không.
  • Quyết định chuyển giao: một bộ phận nên tính bao nhiêu cho bộ phận khác khi dùng chung một tài sản.
  • Ưu tiên: dự án nào nên nhận thời gian nhân sự có hạn trước.

Ví dụ minh họa với thời gian chạy máy in

Ví dụ, một xưởng in có một máy in chạy 60 giờ mỗi tuần. Nhu cầu vượt quá thời gian đó. Một khách hàng mới đề nghị trả $1,500 cho một đơn hàng cần 10 giờ máy in. Chi phí trực tiếp của đơn hàng là $300 tiền giấy và mực. Nhìn bề ngoài, đơn hàng mang lại $1,200 lợi nhuận.

Phương án hiện có tốt nhất của xưởng cho 10 giờ đó là một đơn hàng lặp lại mang về $900 lợi nhuận trong cùng thời gian. Vì vậy chi phí cơ hội của thời gian chạy máy in là $900 cho 10 giờ, tức $90 mỗi giờ. Nhận đơn mới nghĩa là bỏ $900, nên lợi ròng chỉ còn $300. Giá ẩn của thời gian chạy máy in, $90 mỗi giờ, là con số biến một đơn hàng trông có lời thành một lựa chọn mà xưởng có thể đánh giá.

Giá trị được ước tính thế nào

Có nhiều phương pháp để tính giá ẩn, tùy độ phức tạp của bài toán. Hầu hết có chung một logic: xác định doanh nghiệp sẽ thu thêm bao nhiêu nếu có thêm một đơn vị của nguồn lực bị ràng buộc.

  1. Xác định ràng buộc chủ chốt, tức nguồn lực đang ngăn sản lượng hoặc doanh số tăng.
  2. Ước tính giá trị của phương án sử dụng tốt nhất tiếp theo cho một đơn vị nguồn lực đó.
  3. Khi dùng mô hình, hãy đọc giá trị từ kết quả đối ngẫu hoặc độ nhạy của ràng buộc, vốn cho biết lợi nhuận thay đổi bao nhiêu trên mỗi đơn vị thêm.
  4. Đối chiếu ước tính với các phương án thực tế, như giá thuê thêm công suất.

Ước tính nên được xem lại khi ràng buộc thay đổi. Giá ẩn của thời gian chạy máy in cao khi xưởng kín lịch và về không khi còn giờ trống.

Giá chuyển nhượng nội bộ

Một ứng dụng phổ biến là định giá mà một bộ phận tính cho bộ phận khác. Nếu bộ phận linh kiện bán cho bộ phận lắp ráp, giá chuyển giao nên phản ánh giá trị của linh kiện đối với cả tập đoàn, bao gồm cả doanh số bên ngoài mà bộ phận linh kiện mất đi khi cung cấp nội bộ.

Giá chuyển giao đặt bằng giá vốn bỏ qua giá trị đó. Giá đặt theo đầy đủ giá thị trường có thể thổi phồng nó khi bộ phận linh kiện còn dư công suất. Giá ẩn đưa ra một con đường ở giữa, cho mỗi bộ phận biết nên giao dịch nội bộ hay với bên ngoài tập đoàn.

Sai lầm thường gặp

  • Gán giá ẩn cho một nguồn lực thực ra không khan hiếm, khiến doanh nghiệp từ chối những việc tốt mà không có lý do.
  • Dùng một giá trị cho mọi giai đoạn, dù nhu cầu về nguồn lực thay đổi trong năm.
  • Quên rằng giá ẩn chỉ là ước tính và gắn một quyết định lớn vào nó mà không kiểm tra độ nhạy.
  • Coi con số là giá thị trường có thể tính cho người mua bên ngoài.

Cách áp dụng

Hãy bắt đầu với nguồn lực bị ràng buộc nhiều nhất trong doanh nghiệp, vì đó là nơi giá ẩn mang lại nhiều giá trị nhất. Dùng ước tính đơn giản trước, chẳng hạn phương án sử dụng thay thế tốt nhất, và chỉ chuyển sang mô hình chính thức khi quyết định đủ lớn để xứng đáng với công sức.

Ghi lại từng giả định và xem lại con số khi ràng buộc thay đổi. Đội ngũ theo dõi giá trong một hệ thống duy nhất có thể so sánh giá trị ẩn với kết quả biên lợi nhuận thực tế và tinh chỉnh phương pháp theo thời gian.

Điểm chính cần nhớ

  • Giá ẩn là giá trị ước tính của thêm một đơn vị nguồn lực không có giá thị trường.
  • Nó hữu ích nhất với các nguồn lực khan hiếm như công suất, thời gian của nhân viên và giao dịch nội bộ.
  • Ước tính từ phương án sử dụng thay thế tốt nhất, và kiểm chứng bằng phân tích độ nhạy.
  • Xem lại con số khi ràng buộc thay đổi, và không bao giờ dùng nó làm giá bán ra bên ngoài.

Câu hỏi thường gặp

Giá ẩn có giống chi phí cơ hội không?

Chúng liên quan chặt chẽ. Chi phí cơ hội là giá trị của phương án tốt nhất bị bỏ qua. Giá ẩn thể hiện giá trị đó trên mỗi đơn vị nguồn lực bị ràng buộc, nên thường được ước tính từ chi phí cơ hội.

Giá ẩn có xuất hiện trong báo cáo tài chính không?

Không. Chúng là công cụ ra quyết định nội bộ. Sổ sách kế toán ghi chi phí và doanh thu thực tế, nên giá ẩn định hướng lựa chọn mà không thay đổi số liệu báo cáo.

Khi nào giá ẩn bằng không?

Khi nguồn lực không khan hiếm. Nếu còn công suất dư, dùng thêm một đơn vị không chiếm chỗ của công việc nào khác, nên giá trị của nó với doanh nghiệp trong quyết định đó bằng không.

Thuật ngữ liên quan

Trong BlackAha, Pricing Reports giúp bạn phân tích chỉ số giá, vị trí giá và biến động giá theo danh mục, thương hiệu và cửa hàng.

Quay lại Từ điển giá