Tỷ lệ cộng lãi (Markup)

Tỷ lệ cộng lãi (Markup) là khoản cộng thêm vào chi phí của sản phẩm để ra giá bán, thường được biểu thị bằng phần trăm của chi phí. Biên lợi nhuận gộp là cùng khoản đó nhưng biểu thị bằng tỷ trọng trên giá bán. Hai con số đo cùng một khoảng chênh từ hai cơ sở khác nhau, nên nhầm lẫn chúng sẽ dẫn tới sai sót khi định giá.

Ý tưởng cơ bản

Mỗi giá bán gồm hai phần: chi phí của sản phẩm và số tiền người bán giữ lại trên chi phí đó. Markup đo phần thứ hai so với phần thứ nhất. Nó trả lời câu hỏi: chúng ta đã cộng thêm bao nhiêu vào số tiền mình bỏ ra?

Tỷ lệ cộng lãi là thuật ngữ phổ biến trong thương mại và định giá dựa trên chi phí. Vì được tính trên chi phí, nó dễ tính chỉ từ bảng chi phí, đó là lý do người mua và nhà cung cấp thường trao đổi theo cách này.

Công thức tỷ lệ cộng lãi

Tỷ lệ cộng lãi được tính như sau:

Tỷ lệ cộng lãi phần trăm = (giá bán trừ chi phí) chia cho chi phí, nhân với 100

Markup 50% nghĩa là giá bằng 1.5 lần chi phí. Markup 100% nghĩa là giá gấp đôi chi phí.

So sánh tỷ lệ cộng lãi và biên lợi nhuận

Biên lợi nhuận gộp dùng cùng khoản chênh lệch nhưng chia cho giá bán thay vì chi phí. Vì giá luôn lớn hơn chi phí, biên lợi nhuận luôn nhỏ hơn tỷ lệ cộng lãi cho cùng một mặt hàng. Đây là nguồn gây nhầm lẫn phổ biến nhất.

Biên lợi nhuận = (giá bán trừ chi phí) chia cho giá bán, nhân với 100

Hai chỉ số mô tả cùng một lượt bán. Tỷ lệ cộng lãi cho biết đã cộng thêm bao nhiêu vào chi phí. Biên lợi nhuận cho biết phần nào của giá cuối cùng được giữ lại.

Một phép kiểm tra nhanh giúp phân biệt hai khái niệm. Với markup 50%, biên lợi nhuận bằng một phần ba giá. Với markup 100%, biên lợi nhuận bằng một nửa. Với markup 200%, biên lợi nhuận bằng hai phần ba. Markup càng cao thì khoảng cách giữa hai thước đo càng nới rộng, nên markup cao cần được ghi chú cẩn thận.

Ví dụ minh họa

Ví dụ, một cửa hàng nhập ba lô giá $40 và bán ra $50. Khoảng chênh là $10. Markup trên chi phí là $10 chia cho $40, tức 25%. Biên lợi nhuận gộp trên giá bán là $10 chia cho $50, tức 20%. Cả hai con số đều đúng, nhưng trả lời các câu hỏi khác nhau, và báo cáo cần nêu rõ dùng con số nào.

Hãy xét trường hợp ngược lại. Nếu cửa hàng muốn biên lợi nhuận 30% cho sản phẩm có giá vốn $80, giá bán phải bằng $80 chia cho 0.70, tức $114.29. Markup tương đương là khoảng 43%, không phải 30%. Đặt giá với markup 30% sẽ chỉ cho biên lợi nhuận khoảng 23%.

Logic tương tự áp dụng khi chi phí biến động. Nếu chi phí chiếc ba lô đó tăng từ $40 lên $44 và cửa hàng giữ tỷ lệ cộng lãi 25%, giá mới là $55, cao hơn $5. Giữ nguyên khoảng chênh $10 sẽ cho $54. Chính sách giá nên nói rõ áp dụng quy tắc nào, vì hai cách cho ra mức giá khác nhau.

Quy đổi giữa hai khái niệm

Tỷ lệ cộng lãi và biên lợi nhuận có thể quy đổi qua lại bằng hai công thức. Hãy dùng chúng khi nhà cung cấp báo một con số còn bảng giá dùng con số kia.

  • Từ tỷ lệ cộng lãi sang biên lợi nhuận: biên lợi nhuận = tỷ lệ cộng lãi chia cho (1 cộng tỷ lệ cộng lãi), ví dụ tỷ lệ cộng lãi 25% cho biên lợi nhuận 20%.
  • Từ biên lợi nhuận sang tỷ lệ cộng lãi: tỷ lệ cộng lãi = biên lợi nhuận chia cho (1 trừ biên lợi nhuận), ví dụ biên lợi nhuận 30% cho tỷ lệ cộng lãi khoảng 42.9%.
  • Từ chi phí và biên lợi nhuận ra giá: giá = chi phí chia cho (1 trừ biên lợi nhuận).

Tỷ lệ cộng lãi được dùng ở đâu

Tỷ lệ cộng lãi được dùng rộng rãi trong bán buôn, xây dựng, dịch vụ kỹ thuật và sản xuất, nơi báo giá được lập từ bảng chi phí và một tỷ lệ chuẩn. Nhà bán lẻ thường nói về biên lợi nhuận hơn, vì nó cho thấy giữ lại được bao nhiêu từ mỗi đơn hàng.

Định giá thương mại thường thêm một lớp nữa. Nhà bán sỉ có thể báo tỷ lệ cộng lãi trên chi phí về đến kho, gồm cước vận chuyển và thuế, rồi nhà bán lẻ áp biên lợi nhuận riêng lên trên. Con số của mỗi bên đều đúng với phép tính của bên đó, vì vậy cơ sở của mọi tỷ lệ phần trăm nên được ghi trên báo giá. Một số doanh nghiệp dùng cả hai. Một báo giá có thể áp tỷ lệ cộng lãi 30% cho vật tư rồi báo biên lợi nhuận của công việc cho khách hàng. Ghi nhãn rõ ràng cho từng con số giúp tránh tranh chấp về những gì đã thỏa thuận.

Sai lầm thường gặp

  • Áp dụng markup 30% rồi gọi đó là biên lợi nhuận 30%, điều này đánh giá thấp biên lợi nhuận đáng kể ở các tỷ lệ cao hơn.
  • Tính markup trên giá bán thay vì trên chi phí, cho ra con số không khớp với bảng chi phí.
  • Quên rằng giảm giá làm giảm biên lợi nhuận nhưng không thay đổi chi phí, nên tỷ lệ cộng lãi cũng giảm theo.
  • Trộn lẫn số liệu gộp và ròng khi so sánh sản phẩm trong nhóm.

Cách dùng tỷ lệ cộng lãi trong thực tế

  1. Quyết định doanh nghiệp của bạn đặt giá theo markup hay theo biên lợi nhuận, và ghi lựa chọn đó vào chính sách giá.
  2. Dùng công thức quy đổi để kiểm tra mọi báo giá so với mục tiêu.
  3. Hiển thị tỷ lệ cộng lãi và biên lợi nhuận cạnh nhau trong báo cáo để hai đội cùng đọc một con số.
  4. Xem lại các tỷ lệ phần trăm khi chi phí từ nhà cung cấp thay đổi, vì cùng một tỷ lệ cộng lãi giờ sẽ cho ra một mức giá khác.

Đưa cho nhân viên báo giá một bảng tham chiếu liệt kê các tỷ lệ cộng lãi phổ biến bên cạnh biên lợi nhuận tương ứng. Bảng như vậy giúp tránh sai sót khi bán hàng và rà soát nhanh hơn.

Điểm chính cần nhớ

  • Tỷ lệ cộng lãi là khoản cộng vào chi phí, biểu thị bằng phần trăm của chi phí.
  • Biên lợi nhuận gộp chia cùng khoản chênh lệch đó cho giá bán, nên luôn nhỏ hơn tỷ lệ cộng lãi.
  • Dùng công thức quy đổi để kiểm tra báo giá và tránh tính thấp biên lợi nhuận.
  • Nêu rõ báo cáo dùng chỉ số nào để các đội ra quyết định từ cùng một con số.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao tỷ lệ cộng lãi luôn cao hơn biên lợi nhuận?

Tỷ lệ cộng lãi chia khoản chênh lệch cho chi phí, vốn nhỏ hơn giá bán. Biên lợi nhuận chia cùng khoản chênh đó cho giá bán cao hơn, nên tỷ lệ phần trăm thấp hơn.

Tôi nên dùng cái nào khi định giá?

Dùng biên lợi nhuận nếu bạn muốn biết phần giữ lại của mỗi lượt bán, và tỷ lệ cộng lãi nếu chi phí là đầu vào chính để báo giá. Nhiều đội theo dõi cả hai, có ghi nhãn.

Tỷ lệ cộng lãi bao nhiêu là tốt?

Tùy vào ngành hàng, chi phí chung và mức cạnh tranh. Không có con số chung cho mọi trường hợp, nên hãy so sánh tỷ lệ cộng lãi với biên lợi nhuận bạn cần sau khi đã bù mọi chi phí.

Thuật ngữ liên quan

Trong BlackAha, Pricing Reports giúp bạn phân tích chỉ số giá, vị trí giá và biến động giá theo danh mục, thương hiệu và cửa hàng.

Quay lại Từ điển giá