Giá cận biên là giá của đơn vị tiếp theo được bán, sau khi các đơn vị trước đó đã bán. Nó quan trọng khi người bán định giá sản lượng tăng thêm, bậc giá mua sỉ hoặc hàng phút chót khác với các đơn vị đầu tiên. Nhìn vào giá cận biên cho thấy mỗi đơn hàng tăng thêm thực sự mang về bao nhiêu.
Giá cận biên nghĩa là gì
Giá bình quân mô tả toàn bộ đơn hàng. Giá cận biên mô tả bước cuối cùng. Nếu khách hàng mua mười đơn vị với giá bình quân $9 mỗi đơn vị, tổng tiền có thể trông ổn, nhưng đơn vị thứ mười có thể đã được bán với giá $6 để chốt đơn. Người bán chỉ theo dõi con số bình quân có thể bỏ sót việc những đơn bán cuối mang lại ít hơn nhiều so với phần còn lại.
Ý tưởng này áp dụng cho mọi cơ cấu giá trong đó giá mỗi đơn vị phụ thuộc vào số lượng người mua lấy. Biểu giá theo bậc, chiết khấu theo số lượng và ưu đãi xả hàng đều tạo ra giá cận biên khác với giá niêm yết, nên giá cận biên là góc nhìn đúng khi quyết định liên quan đến sản lượng tăng thêm thay vì phần nền hiện có.
Cách tính
Với một đơn vị, giá cận biên là số tiền tính cho đơn vị đó. Với biểu giá theo bậc, đó là thay đổi của tổng số tiền phải trả chia cho thay đổi của số lượng:
Giá cận biên = (tổng tiền trả ở sản lượng mới trừ tổng tiền trả ở sản lượng cũ) chia cho (sản lượng mới trừ sản lượng cũ)
Kết quả là giá trung bình của các đơn vị tăng thêm. Khi khối tăng thêm chỉ có một đơn vị, mức trung bình đó chính là giá của đơn vị ấy.
Ví dụ minh họa với giá theo bậc
Giả sử nhà cung cấp tính $20 mỗi đơn vị cho 100 đơn vị đầu và $15 mỗi đơn vị cho phần vượt quá. Người mua đặt 100 đơn vị trả $2,000. Nếu cùng người mua đó tăng đơn lên 120 đơn vị, tổng tiền thành $2,300. 20 đơn vị thêm tốn tổng cộng $300, nên giá cận biên của khối đó là $15 mỗi đơn vị. Mức giá niêm yết $20 không phản ánh số tiền người mua trả cho phần sản lượng tăng thêm.
Để lặp lại phép kiểm tra cho bất kỳ ranh giới bậc nào, hãy làm theo các bước sau:
- Ghi lại tổng tiền trả ở sản lượng hiện tại.
- Ghi lại tổng tiền trả ở sản lượng đề xuất.
- Lấy tổng thứ hai trừ tổng thứ nhất.
- Chia phần chênh lệch cho số đơn vị tăng thêm.
Khi giá cận biên quyết định lựa chọn
Giá cận biên hữu ích nhất trong bốn tình huống. Trong mỗi tình huống, câu hỏi là đơn vị tiếp theo có xứng đáng có giá riêng hay người bán nên giữ mức giá hiện có.
- Thiết kế bậc: kiểm tra rằng mỗi bậc vẫn còn biên lợi nhuận ở những đơn vị cuối cùng.
- Ưu đãi phút chót: bán ghế hoặc hàng còn lại sát hạn chót với giá cao hơn không đồng nhưng thấp hơn giá niêm yết.
- Quyết định về công suất: đánh giá xem sản lượng dư có thể bán ở mức giá bù được chi phí không.
- Tiện ích gói đăng ký: định giá thêm một chỗ ngồi hoặc giấy phép riêng với cái đầu tiên.
Giá cận biên và chi phí cận biên
Giá cận biên hữu ích nhất khi so với chi phí cận biên, tức chi phí sản xuất thêm một đơn vị. Một đơn hàng làm tăng lợi nhuận khi giá cận biên cao hơn chi phí cận biên. Nếu giá của các đơn vị tăng thêm thấp hơn chi phí làm ra chúng, mỗi đơn hàng làm giảm lợi nhuận dù doanh thu tăng.
Phép so sánh này giải thích vì sao một số người bán chấp nhận giá thấp để có sản lượng lấp đầy công suất dư. Cách làm này có thể hợp lý nếu giá vẫn cao hơn chi phí biến đổi để phục vụ những khách hàng đó, vì chi phí cố định đã được doanh số chính bù đắp. Nó không hợp lý khi sản lượng thêm còn đòi hỏi nhân sự, thiết bị hoặc kho bãi mới mà giá thấp không bù được.
Sai lầm thường gặp
- Coi giá trung bình là giá cận biên, che giấu chi phí của những đơn vị cuối.
- Bỏ qua hiện tượng tự cạnh tranh: mức giá thấp hơn cho người mua mới có thể kéo giảm số tiền khách hàng hiện tại trả nếu họ chuyển sang gói rẻ hơn.
- Quên các chi phí cố định chỉ phát sinh khi đạt một ngưỡng sản lượng, như thêm ca làm việc thứ hai hoặc thêm diện tích kho.
- Giảm giá sâu vào phút chót mà không có mức sàn, khiến người mua quen chờ đợi.
Một thói quen hữu ích là rà soát giá cận biên mỗi quý. Chi phí, giá đối thủ và hành vi người mua đều thay đổi, nên một bậc giá hiệu quả năm ngoái có thể trở nên thua lỗ mà giá niêm yết không hề đổi.
Cách áp dụng
- Lập bảng giá hiện tại và sản lượng dự kiến của từng nhóm người mua.
- Tính giá cận biên tại mọi ranh giới bậc, không chỉ ở mức giá công bố.
- So sánh từng mức giá cận biên với chi phí cận biên để phục vụ số đơn vị đó.
- Điều chỉnh ranh giới hoặc mức giá của bậc ở những chỗ biên lợi nhuận thấp hơn mục tiêu.
Kết quả quá khứ giúp ích cho dự báo. Lịch sử giá trước đây cho thấy người mua phản ứng thế nào với các lần thay đổi bậc giá và giúp ước tính tiếp theo đáng tin cậy hơn.
Điểm chính cần nhớ
- Giá cận biên là giá của đơn vị tiếp theo và có thể khác xa giá trung bình khi áp dụng bậc giá.
- Tính bằng thay đổi của tổng số tiền phải trả chia cho thay đổi của số lượng.
- So sánh giá cận biên với chi phí cận biên trước khi duyệt các thỏa thuận số lượng lớn hoặc ưu đãi phút chót.
- Kiểm tra mọi ranh giới bậc để tìm chỗ rò rỉ biên lợi nhuận và rà soát biểu giá thường xuyên.
Câu hỏi thường gặp
Giá cận biên có giống giá trung bình không?
Không. Giá trung bình chia tổng doanh thu cho tất cả các đơn vị, còn giá cận biên là giá của đơn vị hoặc khối mới nhất. Hai giá trị chỉ bằng nhau khi mọi đơn vị bán cùng một giá.
Giá cận biên có thể thấp hơn giá niêm yết không?
Có. Chiết khấu theo số lượng, gói sản phẩm và ưu đãi xả hàng có thể đưa giá cận biên xuống dưới mức niêm yết. Phép thử then chốt là nó có còn cao hơn chi phí cận biên của những đơn vị đó hay không.
Ai dùng giá cận biên?
Quản lý giá, bộ phận tài chính và trưởng nhóm kinh doanh dùng nó khi thiết kế bậc giá, phê duyệt thương vụ số lượng lớn và quyết định có bán công suất dư hay không.
Thuật ngữ liên quan
Trong BlackAha, Pricing Reports giúp bạn phân tích chỉ số giá, vị trí giá và biến động giá theo danh mục, thương hiệu và cửa hàng.