Chi phí cận biên

Chi phí cận biên là chi phí tăng thêm để sản xuất hoặc phục vụ thêm một đơn vị. Nó gồm nguyên vật liệu, nhân công và các khoản phí thay đổi theo đơn vị đó, nhưng không gồm chi phí cố định như tiền thuê. Đây là mức mà dưới đó một đơn hàng tăng thêm không còn tạo ra giá trị.

Những gì được tính là chi phí cận biên

Chi phí cận biên chỉ xét phần thay đổi. Nếu một tiệm bánh làm 100 ổ bánh rồi làm thêm một ổ, chi phí cận biên là phần mà ổ bánh thêm đó cộng vào hóa đơn. Bột, men, bao bì và số phút nhân công cho ổ bánh đó được tính vào. Tiền thuê lò và lương quản lý thì không, vì đằng nào cũng phải trả.

Sự phân biệt này quan trọng vì chi phí cố định không đổi theo một lượt bán. Đưa chúng vào quyết định cho thêm một đơn vị sẽ khiến lượt bán trông tệ hơn thực tế.

Tính toán từng bước

Cách dễ nhất để ước tính chi phí cận biên là liệt kê mọi khoản chi phí tăng khi có thêm một đơn hàng rồi cộng lại. Hãy tính cả các khoản phí biến đổi, như phần trăm mà nhà cung cấp dịch vụ thanh toán thu, vì chúng cũng tăng theo lượt bán.

  1. Liệt kê nguyên vật liệu dùng cho một đơn vị
  2. Cộng số phút lao động trực tiếp cần cho đơn vị đó, tính theo đơn giá giờ công
  3. Cộng các loại phí biến đổi và chi phí giao hàng áp dụng cho mỗi đơn
  4. Cộng các khoản để có chi phí cận biên của một đơn vị

Ví dụ, giả sử một dịch vụ giao đồ ăn trả 4.10 đô la tiền nguyên liệu, 0.60 đô la tiền bao bì và 3.00 đô la cho người giao hàng cho mỗi đơn hàng tăng thêm. Chi phí cận biên là 7.70 đô la. Các con số này là giả định để minh họa, không phải chuẩn tham chiếu.

Chi phí cận biên và chi phí trung bình

Chi phí bình quân phân bổ mọi chi phí, cố định và biến đổi, cho mọi đơn vị. Chi phí cận biên chỉ xét đơn vị tiếp theo. Hai con số này khác nhau, và khoảng chênh giải thích nhiều quyết định về giá. Khi chi phí bình quân đang giảm, mỗi đơn vị mới làm giảm mức bình quân. Khi chi phí cận biên vượt lên trên chi phí bình quân, mức bình quân bắt đầu tăng.

Trên đồ thị, đường chi phí cận biên cắt đường chi phí trung bình tại điểm thấp nhất của đường trung bình. Các nhóm so sánh hai đường có thể thấy khi nào sản xuất đang hiệu quả và khi nào sản lượng tăng thêm bắt đầu gây áp lực lên công suất.

Ứng dụng trong quyết định giá

Chi phí cận biên là mức sàn tự nhiên cho một quyết định đơn lẻ. Nếu giá của một đơn hàng tăng thêm thấp hơn chi phí cận biên, đơn hàng đó lỗ dù chi phí cố định đã được bù. Bán trên chi phí cận biên vẫn đóng góp thêm vào phần bù đắp chi phí cố định và lợi nhuận.

  • Lấp công suất dư bằng một đơn hàng giảm giá vẫn vượt chi phí cận biên
  • Đặt giới hạn cho flash sale để mỗi đơn vị vẫn đóng góp lợi nhuận
  • Định giá các thương vụ số lượng lớn với biên lợi nhuận trên chi phí cận biên
  • Quyết định có nhận một đơn hàng đặc biệt khi công suất eo hẹp hay không

Chi phí cận biên cũng giúp đặt giới hạn cho các gói. Khi hai sản phẩm được bán cùng nhau, chi phí cận biên của gói là tổng chi phí cận biên của từng phần, cộng bao bì cần cho bộ sản phẩm. Giá gói thấp hơn tổng đó sẽ lỗ trên mọi đơn hàng, kể cả khi từng sản phẩm riêng lẻ trông có lãi.

Khi chi phí cận biên thay đổi

Chi phí cận biên không phải lúc nào cũng cố định. Tiền làm thêm giờ, ca làm thứ hai hoặc thuê thêm xe có thể khiến đơn vị tiếp theo đắt hơn nhiều khi đã hết công suất. Chi phí của đơn hàng thứ mười có thể thấp, còn chi phí của đơn hàng thứ mười một có thể tăng vọt vì phải thuê thêm người giao hàng thứ hai.

Tính lại chi phí cận biên khi công suất thay đổi, không chỉ khi giá nhà cung cấp thay đổi. Một mức giá hiệu quả ở sản lượng thấp có thể thành lỗ ở sản lượng cao.

Doanh nghiệp dịch vụ cũng gặp câu hỏi tương tự. Một chuyên gia tư vấn có thể nhận thêm một khách mà không cần tuyển người thì có chi phí cận biên thấp, còn người phải tuyển thêm chuyên gia cho mỗi dự án mới thì có chi phí cận biên cao. Biết mình ở tình huống nào giúp đội ngũ biết có thể giảm giá đến đâu để lấp các giai đoạn vắng khách mà không làm hại phần còn lại của doanh nghiệp.

Sai lầm thường gặp

  • Dùng chi phí trung bình khi chi phí cận biên mới là thước đo đúng
  • Quên các khoản phí biến đổi như phí thanh toán hoặc phí sàn thương mại điện tử
  • Đưa chi phí cố định vào con số cận biên và từ chối các đơn hàng có lãi
  • Coi chi phí cận biên là cố định khi giới hạn công suất làm nó thay đổi

Một lỗi thường gặp là nhận đơn dưới chi phí cận biên để chạy theo sản lượng. Cách làm đó cho số liệu bán hàng đẹp nhưng làm suy yếu dòng tiền. Hãy dùng con số cận biên để kiểm tra từng thỏa thuận đặc biệt trước khi áp dụng.

Đưa vào áp dụng

Hãy lập một bảng chi phí đơn giản cho loại đơn hàng phổ biến nhất. Ghi lại từng khoản biến đổi và cập nhật khi nhà cung cấp, phí hoặc tiền lương thay đổi. Sau đó so mọi khoản giảm giá hay mức giá đặc biệt với con số đó. Thỏa thuận vượt chi phí cận biên là một lựa chọn về lợi nhuận; thỏa thuận không vượt được là khoản lỗ doanh nghiệp đã chọn chấp nhận.

Điểm chính cần nhớ

  • Chi phí cận biên là chi phí tăng thêm của một đơn vị nữa, không gồm chi phí cố định.
  • Đưa các khoản phí biến đổi và phí theo đơn hàng vào phép tính.
  • Chi phí cận biên là mức sàn cho các thương vụ đơn lẻ, không phải toàn bộ chi phí của doanh nghiệp.
  • Tính lại khi công suất hoặc chi phí nhà cung cấp thay đổi.

Câu hỏi thường gặp

Chi phí cận biên có giống chi phí biến đổi không?

Chúng gần giống nhưng không hoàn toàn như nhau. Chi phí biến đổi là tổng chi phí thay đổi theo sản lượng, còn chi phí cận biên là chi phí của đơn vị tiếp theo. Trong trường hợp đơn giản chúng trùng nhau, nhưng các bậc công suất có thể khiến chúng khác nhau.

Có bao giờ tôi nên bán dưới chi phí cận biên?

Chỉ khi đó là lựa chọn ngắn hạn có chủ đích, như xả hàng sắp hỏng. Mọi quyết định như vậy nên được ghi lại để khoản lỗ hiện rõ.

Bao lâu nên cập nhật chi phí cận biên một lần?

Cập nhật mỗi khi giá vật tư, mức lương, phí hoặc ngưỡng công suất thay đổi. Với sản phẩm ổn định, xem lại mỗi quý thường là đủ.

Thuật ngữ liên quan

Trong BlackAha, Pricing Reports giúp bạn phân tích chỉ số giá, vị trí giá và biến động giá theo danh mục, thương hiệu và cửa hàng.

Quay lại Từ điển giá