Phân tích điểm hòa vốn tìm ra điểm mà tại đó một sản phẩm hoặc doanh nghiệp thu về vừa đủ để bù chi phí, không lãi cũng không lỗ, thường được thể hiện bằng số sản phẩm hoặc doanh thu. Người bán dùng nó để kiểm tra một mức giá có thực tế không và một lần thay đổi giá làm tăng hay giảm doanh số cần thiết bao nhiêu.
Điểm hòa vốn trong một dòng
Mỗi sản phẩm bán ra mang về giá bán và tiêu tốn chi phí biến đổi của nó. Phần chênh lệch, gọi là phần đóng góp trên mỗi sản phẩm, được dùng để bù chi phí cố định. Khi đã bán đủ số sản phẩm để tổng phần đóng góp bù hết chi phí cố định trong kỳ, doanh nghiệp đã hòa vốn. Mỗi sản phẩm bán thêm sau đó đều tạo ra lợi nhuận.
- Sản lượng hòa vốn = chi phí cố định ÷ (giá − chi phí biến đổi trên mỗi sản phẩm)
- Tỷ lệ số dư đảm phí = (giá − chi phí biến đổi trên mỗi sản phẩm) ÷ giá
- Doanh thu hòa vốn = chi phí cố định ÷ tỷ lệ số dư đảm phí
Dữ liệu đầu vào
Phân tích chỉ tốt bằng ba con số đầu vào. Chi phí cố định là những chi phí không thay đổi theo sản lượng trong kỳ, như tiền thuê mặt bằng, thuê thiết bị và lương cốt lõi. Chi phí biến đổi trên mỗi sản phẩm gồm nguyên vật liệu, bao bì, xử lý đơn hàng và phí cho mỗi lần bán. Giá nên là giá trung bình thực nhận, sau các khoản giảm giá thông thường, không phải giá niêm yết.
Hãy chọn kỳ trước tiên và giữ mọi con số trên cùng cơ sở đó. Ghép chi phí cố định hằng tháng với mục tiêu doanh số hằng năm là nguồn gây nhầm lẫn phổ biến.
Một số chi phí là hỗn hợp. Hợp đồng chuyển phát có phí hằng tháng và phí theo mỗi kiện hàng gồm một phần cố định và một phần biến đổi, và mỗi phần nên nằm ở dòng riêng. Để cả hợp đồng trong chi phí cố định sẽ khiến phần đóng góp trông lớn hơn và điểm hòa vốn trông gần hơn thực tế.
Ví dụ tính: một xưởng rang cà phê nhỏ
Một xưởng rang cà phê đặc sản giả định dự định bán một dòng cà phê phối trộn mới qua mạng trong túi 250 gam với giá 14 mỗi túi. Các con số được đặt ra để minh họa. Hạt cà phê nhân tốn 3.50 mỗi túi, năng lượng rang 0.40, túi và nhãn 0.60, đóng gói và bưu phí 1.50, nên chi phí biến đổi là 6.00 và phần đóng góp là 8.00 mỗi túi.
Phần tiền thuê mặt bằng, tiền thuê máy rang và tiền lương phân bổ cho dòng cà phê này là 9,000 mỗi tháng. Sản lượng hòa vốn là 9,000 ÷ 8, tức 1,125 túi mỗi tháng. Tỷ lệ số dư đảm phí là 8 ÷ 14, khoảng 57 phần trăm, nên doanh thu hòa vốn là 9,000 ÷ 0.571, tức 15,750 mỗi tháng, khớp với 1,125 túi giá 14.
Thử các kịch bản giá
Giá trị thực sự của mô hình nằm ở việc so sánh các mức giá. Giữ nguyên chi phí cố định và chi phí biến đổi, chỉ thay đổi giá túi cà phê:
- Ở mức 12, phần đóng góp là 6 và điểm hòa vốn tăng lên 1,500 túi, nhiều hơn một phần ba so với mức 14
- Ở mức 14, phần đóng góp là 8 và điểm hòa vốn là 1,125 túi
- Ở mức 16, phần đóng góp là 10 và điểm hòa vốn giảm xuống 900 túi
Giảm 2 mỗi túi trông có vẻ khiêm tốn trên kệ nhưng đòi hỏi bán thêm một phần ba chỉ để đứng yên. Câu hỏi khi đó là liệu giá thấp hơn có thực sự thu hút thêm ngần ấy người mua hay không. Kiểm tra giá của các dòng cà phê cạnh tranh, và chúng đã biến động ra sao theo thời gian bằng lịch sử giá, giúp đánh giá liệu xưởng rang có cần giảm giá hay không.
Biên an toàn và lợi nhuận mục tiêu
Biên an toàn đo mức doanh số dự kiến cao hơn điểm hòa vốn bao xa. Nếu xưởng rang dự kiến bán 1,400 túi mỗi tháng với giá 14, biên an toàn là (1,400 − 1,125) ÷ 1,400, khoảng 20 phần trăm. Doanh số có thể giảm một phần năm trước khi dòng cà phê bắt đầu lỗ.
Công thức tương tự áp dụng cho mục tiêu lợi nhuận. Cộng mục tiêu vào chi phí cố định trước khi chia. Để kiếm được 3,000 mỗi tháng từ dòng cà phê này, xưởng rang cần (9,000 + 3,000) ÷ 8, tức 1,500 túi.
Điểm hòa vốn cũng có thể được thể hiện theo thời gian. Nếu xưởng rang dự kiến doanh số tăng dần sau khi ra mắt, họ có thể ước tính tháng mà tổng phần đóng góp lũy kế lần đầu bù được tổng chi phí cố định lũy kế, bao gồm cả các khoản chi một lần khi ra mắt như thiết kế bao bì. Mốc thời gian đó thường hữu ích cho việc lập kế hoạch dòng tiền hơn một con số hằng tháng.
Giới hạn của mô hình
- Nó giả định giá và chi phí biến đổi trên mỗi sản phẩm không đổi ở mọi sản lượng, điều mà chiết khấu mua số lượng lớn và làm thêm giờ phá vỡ
- Nó coi chi phí cố định là cố định, dù chúng tăng theo bậc khi cần thêm máy rang thứ hai hoặc thêm một nhân viên
- Nó không cho biết liệu khách hàng có mua đủ sản lượng hòa vốn ở mức giá đó hay không
- Với nhiều sản phẩm, kết quả phụ thuộc vào một cơ cấu bán hàng giả định có thể không đúng
Hãy coi kết quả là một khoảng và một phép kiểm tra hợp lý, không phải dự báo. Nó cho thấy những gì phải đúng để một mức giá khả thi, và để đội ngũ tự đánh giá khả năng điều đó xảy ra.
Dùng phân tích trước khi thay đổi giá
Hãy kiểm tra điểm hòa vốn mỗi khi một động thái của đối thủ khiến doanh nghiệp muốn phản ứng. Tính phần đóng góp mới ở mức giá đề xuất, rồi tính sản lượng tăng thêm cần thiết để giữ nguyên lợi nhuận. Nếu khớp giá đối thủ đòi hỏi phải bán nhiều hơn 30 phần trăm mà không có dấu hiệu nào cho thấy nhu cầu sẽ tăng đến mức đó, giữ giá và cạnh tranh bằng độ tươi mới, dịch vụ hoặc ưu đãi theo gói có thể là lựa chọn tốt hơn.
Phép kiểm tra tương tự cũng hữu ích khi tăng giá. Giá cao hơn làm giảm sản lượng hòa vốn, nên doanh nghiệp có thể tính xem mình có thể mất bao nhiêu khách hàng trước khi việc tăng giá không còn sinh lời.
Điểm chính cần nhớ
- Điểm hòa vốn là nơi phần đóng góp từ doanh số vừa đủ bù chi phí cố định.
- Sản lượng hòa vốn bằng chi phí cố định chia cho giá trừ chi phí biến đổi.
- Những lần giảm giá nhỏ có thể đẩy sản lượng cần thiết lên cao hơn nhiều so với dự kiến.
- Biên an toàn cho thấy doanh số có thể giảm bao nhiêu trước khi bắt đầu lỗ.
- Dùng nó như một phép kiểm tra hợp lý cho giá, không phải dự báo doanh số.
Câu hỏi thường gặp
Công thức hòa vốn là gì?
Sản lượng hòa vốn bằng chi phí cố định chia cho phần đóng góp trên mỗi sản phẩm, tức giá trừ chi phí biến đổi trên mỗi sản phẩm. Doanh thu hòa vốn bằng chi phí cố định chia cho tỷ lệ số dư đảm phí.
Giá ảnh hưởng đến điểm hòa vốn như thế nào?
Giá cao hơn làm tăng phần đóng góp trên mỗi sản phẩm, nên cần ít sản phẩm hơn để bù chi phí cố định. Giá thấp hơn có tác dụng ngược lại, và ngay cả một mức giảm nhỏ cũng có thể đẩy sản lượng cần thiết lên mạnh khi phần đóng góp mỏng.
Có thể dùng phân tích điểm hòa vốn cho cả cửa hàng không?
Có, bằng cách dùng tổng chi phí cố định và tỷ lệ số dư đảm phí trung bình của các sản phẩm. Kết quả phụ thuộc vào cơ cấu bán hàng, nên cần kiểm tra lại khi cơ cấu thay đổi.
Thuật ngữ liên quan
Trong BlackAha, Pricing Reports giúp bạn phân tích chỉ số giá, vị trí giá và biến động giá theo danh mục, thương hiệu và cửa hàng.