Analiza progu rentowności wskazuje punkt, w którym produkt lub firma zarabia dokładnie tyle, by pokryć koszty – bez zysku i bez straty – zwykle wyrażony w sztukach lub przychodzie. Sprzedawcy używają jej, by sprawdzić, czy cena jest realistyczna i o ile zmiana ceny zwiększa lub zmniejsza potrzebną sprzedaż.
Próg rentowności w jednym zdaniu
Każda sprzedana sztuka przynosi swoją cenę i zużywa swój koszt zmienny. Różnica, zwana marżą jednostkową (pokryciem na sztukę), idzie na koszty stałe. Gdy sprzedano tyle sztuk, że marże pokryły wszystkie koszty stałe okresu, firma osiągnęła próg rentowności. Każda kolejna sztuka dodaje zysk.
- Próg rentowności w sztukach = koszty stałe ÷ (cena − koszt zmienny na sztukę)
- Wskaźnik marży pokrycia = (cena − koszt zmienny na sztukę) ÷ cena
- Próg rentowności w przychodzie = koszty stałe ÷ wskaźnik marży pokrycia
Potrzebne dane
Analiza jest tak dobra jak trzy liczby. Koszty stałe to te, które w danym okresie nie zmieniają się z wolumenem, np. czynsz, leasing sprzętu i podstawowe pensje. Koszt zmienny na sztukę obejmuje materiały, opakowanie, realizację zamówienia i opłaty przy każdej sprzedaży. Cena powinna być średnią ceną faktycznie uzyskiwaną po typowych rabatach, a nie ceną katalogową.
Najpierw wybierz okres i trzymaj wszystkie liczby na tej podstawie. Miesięczne koszty stałe zestawione z rocznymi celami sprzedaży to częste źródło nieporozumień.
Niektóre koszty są mieszane. Umowa z kurierem z opłatą miesięczną i opłatą za paczkę ma część stałą i zmienną, a każda powinna mieć osobną pozycję. Pozostawienie całej umowy w kosztach stałych sprawia, że marża jednostkowa wydaje się większa, a próg rentowności bliższy, niż jest naprawdę.
Przykład: mała palarnia kawy
Przykładowa palarnia kawy specialty planuje sprzedawać online nową mieszankę w opakowaniach 250-gramowych po 14 za sztukę. Liczby są zmyślone dla ilustracji. Zielone ziarno kosztuje 3,50 na opakowanie, energia do palenia 0,40, opakowanie i etykieta 0,60, a pakowanie i wysyłka 1,50, więc koszt zmienny wynosi 6,00, a marża jednostkowa 8,00 na opakowanie.
Część czynszu, leasingu palarki i wynagrodzeń przypisana do tej mieszanki to 9000 miesięcznie. Próg rentowności w sztukach to 9000 ÷ 8, czyli 1125 opakowań miesięcznie. Wskaźnik marży pokrycia to 8 ÷ 14, ok. 57 procent, więc próg rentowności w przychodzie to 9000 ÷ 0,571, czyli 15 750 miesięcznie, co odpowiada 1125 opakowaniom po 14.
Test scenariuszy cenowych
Prawdziwa wartość modelu leży w porównywaniu cen. Zostaw koszty stałe i zmienne bez zmian i zmieniaj tylko cenę opakowania kawy:
- Przy 12 marża jednostkowa wynosi 6, a próg rentowności rośnie do 1500 opakowań, o jedną trzecią więcej niż przy 14
- Przy 14 marża jednostkowa wynosi 8, a próg rentowności to 1125 opakowań
- Przy 16 marża jednostkowa wynosi 10, a próg rentowności spada do 900 opakowań
Obniżka o 2 na opakowaniu wygląda na półce skromnie, ale wymaga o jedną trzecią większej sprzedaży tylko po to, by utrzymać wynik. Pytanie brzmi więc, czy niższa cena rzeczywiście przyciągnęłaby tylu dodatkowych kupujących. Sprawdzenie, jak wyceniane są konkurencyjne mieszanki i jak ich ceny zmieniały się w czasie – w czym pomaga historia cen, pozwala ocenić, czy palarnia w ogóle potrzebuje obniżki.
Margines bezpieczeństwa i zysk docelowy
Margines bezpieczeństwa mierzy, jak daleko oczekiwana sprzedaż jest powyżej progu rentowności. Jeśli palarnia spodziewa się sprzedawać 1400 opakowań miesięcznie po 14, margines bezpieczeństwa wynosi (1400 − 1125) ÷ 1400, ok. 20 procent. Sprzedaż mogłaby spaść o jedną piątą, zanim mieszanka zacznie przynosić straty.
Ten sam wzór działa dla celu zysku. Dodaj cel do kosztów stałych przed dzieleniem. Aby zarobić na mieszance 3000 miesięcznie, palarnia potrzebuje (9000 + 3000) ÷ 8, czyli 1500 opakowań.
Próg rentowności można też wyrazić w czasie. Jeśli palarnia spodziewa się stopniowego wzrostu sprzedaży po premierze, może oszacować miesiąc, w którym skumulowana marża pokrycia po raz pierwszy pokryje skumulowane koszty stałe, w tym jednorazowe wydatki na premierę, np. projekt opakowania. Ta data jest często bardziej przydatna do planowania gotówki niż pojedyncza miesięczna wartość.
Ograniczenia modelu
- Zakłada, że cena i koszt zmienny na sztukę są stałe przy każdym wolumenie, czemu przeczą rabaty ilościowe i nadgodziny
- Traktuje koszty stałe jako stałe, choć rosną skokowo, gdy potrzebna jest druga palarka lub kolejny pracownik
- Nie mówi nic o tym, czy klienci kupią wolumen progu rentowności po tej cenie
- Przy kilku produktach wynik zależy od założonej struktury sprzedaży, która może się nie utrzymać
Traktuj wynik jako przedział i test zdrowego rozsądku, a nie prognozę. Pokazuje, co musi być prawdą, by cena się sprawdziła, a ocenę, czy to prawdopodobne, zostawia zespołowi.
Zastosowanie przed zmianą ceny
Sprawdzaj próg rentowności za każdym razem, gdy ruch konkurenta kusi firmę do reakcji. Oblicz nową marżę jednostkową przy proponowanej cenie, a potem dodatkowy wolumen potrzebny do utrzymania tego samego zysku. Jeśli dorównanie konkurentowi wymaga sprzedaży o 30 procent większej, a nic nie wskazuje, że popyt tak wzrośnie, lepszym wyborem może być utrzymanie ceny i konkurowanie świeżością, obsługą lub ofertami pakietowymi.
Ten sam test pomaga przy podwyżkach. Wyższa cena obniża próg rentowności w sztukach, więc firma może obliczyć, ilu klientów mogłaby stracić, zanim podwyżka przestanie się opłacać.
Kluczowe wnioski
- Próg rentowności to punkt, w którym marża pokrycia ze sprzedaży dokładnie pokrywa koszty stałe.
- Próg rentowności w sztukach to koszty stałe podzielone przez cenę minus koszt zmienny.
- Niewielkie obniżki cen mogą zwiększyć wymagany wolumen znacznie bardziej, niż się wydaje.
- Margines bezpieczeństwa pokazuje, o ile może spaść sprzedaż, zanim pojawią się straty.
- Używaj jej jako testu zdrowego rozsądku dla cen, a nie jako prognozy sprzedaży.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki jest wzór na próg rentowności?
Próg rentowności w sztukach to koszty stałe podzielone przez marżę jednostkową, czyli cenę minus koszt zmienny na sztukę. Próg rentowności w przychodzie to koszty stałe podzielone przez wskaźnik marży pokrycia.
Jak cena wpływa na próg rentowności?
Wyższa cena zwiększa marżę jednostkową, więc do pokrycia kosztów stałych potrzeba mniej sztuk. Niższa cena działa odwrotnie, a gdy marża jednostkowa jest niska, nawet niewielka obniżka może gwałtownie zwiększyć wymagany wolumen.
Czy analizę progu rentowności można stosować dla całego sklepu?
Tak – przy użyciu łącznych kosztów stałych i średniego wskaźnika marży pokrycia dla wszystkich produktów. Wynik zależy od struktury sprzedaży, więc należy go sprawdzić ponownie, gdy ta struktura się zmienia.
Powiązane pojęcia
W BlackAha, Pricing Reports pomaga analizować indeks cen, pozycję i zmiany cen według kategorii, marki i sklepu.