Tỷ suất hoàn vốn (ROI)

Tỷ suất hoàn vốn, hay ROI, đo một khoản đầu tư sinh lời bao nhiêu so với chi phí của nó. ROI được tính bằng phần lãi ròng chia cho chi phí, thường thể hiện dưới dạng phần trăm, và ROI dương nghĩa là khoản đầu tư thu về nhiều hơn số đã bỏ ra. Doanh nghiệp dùng ROI để so sánh chiến dịch, phần mềm và các quyết định về giá.

Công thức cốt lõi

ROI = (phần thu được từ đầu tư − chi phí đầu tư) ÷ chi phí đầu tư × 100. Nếu doanh nghiệp chi 10,000 và thu về 13,000, phần lãi ròng là 3,000 và ROI là 30 phần trăm. Nếu chỉ thu về 8,000, ROI là −20 phần trăm.

Công thức đơn giản, đó vừa là điểm mạnh vừa là điểm yếu. Ai cũng tính được, nhưng hai người có thể ra kết quả rất khác nhau cho cùng một dự án, tùy vào việc họ tính những gì là phần thu được và những gì là chi phí. Giá trị của một con số ROI phụ thuộc vào việc các định nghĩa đó có rõ ràng hay không.

Chương trình khuyến mãi mùa xuân ở một cửa hàng đồ ngũ kim

Lấy ví dụ giả định một cửa hàng đồ ngũ kim và làm vườn chạy chương trình khuyến mãi mùa xuân kéo dài sáu tuần cho dụng cụ chăm sóc bãi cỏ và vườn. Các con số được đặt ra để minh họa phương pháp. Cửa hàng chi 8,000 cho quảng cáo và 1,000 cho thiết kế và sản xuất email, đồng thời mất 3,000 biên lợi nhuận do giảm giá khuyến mãi. Tổng khoản đầu tư là 12,000.

So với một mùa xuân bình thường, chương trình mang lại thêm 60,000 doanh số. Sau khi trừ giá vốn của số dụng cụ bán thêm, còn lại 18,000 lợi nhuận gộp tăng thêm. ROI là (18,000 − 12,000) ÷ 12,000, tức 50 phần trăm.

Phần thu được phải là lợi nhuận, không phải doanh thu

Một lỗi thường gặp là coi doanh thu là phần thu được. Dùng 60,000 doanh số tăng thêm của cửa hàng thay cho 18,000 lợi nhuận gộp tăng thêm sẽ cho ROI 400 phần trăm, bỏ qua việc chính số dụng cụ đó cũng phải trả tiền mua. Hãy dùng phần lợi nhuận mà khoản đầu tư mang lại, sau giá vốn hàng bán, và tốt nhất là sau cả chi phí giao hàng hoặc xử lý phát sinh.

Lỗi thứ hai là tính toàn bộ doanh số trong thời gian chiến dịch thay vì phần doanh số tăng thêm do chiến dịch tạo ra. Một số khách hàng đằng nào cũng sẽ mua dụng cụ làm vườn vào mùa xuân. Hãy so sánh với một mốc cơ sở hợp lý, chẳng hạn cùng các tuần năm ngoái đã điều chỉnh theo xu hướng, hoặc các cửa hàng và sản phẩm không chạy khuyến mãi.

Thời gian làm thay đổi phép so sánh

ROI cơ bản bỏ qua việc mất bao lâu mới thu được lợi nhuận. Lợi nhuận 50 phần trăm trong sáu tuần và lợi nhuận 50 phần trăm trong ba năm trông giống hệt nhau trong công thức, nhưng là hai cách dùng tiền rất khác nhau. Khi so sánh các dự án có thời gian khác nhau, hãy ghi rõ kỳ tính bên cạnh con số hoặc quy đổi kết quả ra tỷ lệ theo năm.

Các khoản đầu tư lớn hơn, chẳng hạn kệ hàng mới, hệ thống quản lý kho hay cải tạo cửa hàng, mang lại giá trị trong nhiều năm. Với những khoản này, bộ phận tài chính thường dùng các phương pháp chiết khấu dòng tiền tương lai, nhưng một con số ROI nhiều năm được ghi chú rõ ràng vẫn là bước kiểm tra đầu tiên hữu ích.

ROI, ROAS và hoàn vốn

  • ROI so sánh lợi nhuận ròng thu được với toàn bộ chi phí của khoản đầu tư
  • ROAS, lợi nhuận trên chi phí quảng cáo, chỉ lấy doanh thu chia cho chi phí quảng cáo; ROAS của cửa hàng là 60,000 ÷ 8,000, tức 7.5
  • Thời gian hoàn vốn đo mất bao lâu để tổng phần thu được cộng dồn bằng chi phí

ROAS cao không đảm bảo ROI dương. Một sản phẩm biên lợi nhuận thấp có thể cho doanh thu trên mỗi đồng quảng cáo rất tốt mà vẫn lỗ khi tính cả giá vốn và giảm giá.

Xem việc thay đổi giá như một khoản đầu tư

Giảm giá là một khoản đầu tư bằng biên lợi nhuận. Giả sử cửa hàng bán 400 máy khoan không dây mỗi tháng với giá 150, giá vốn mỗi chiếc 100, tạo ra 20,000 lợi nhuận gộp. Cửa hàng giảm giá 4 phần trăm xuống 144. Khoản đầu tư là 6 bị mất trên mỗi chiếc trong 400 chiếc lẽ ra vẫn bán được, tức 2,400 mỗi tháng. Nếu doanh số tăng lên 480, 80 chiếc bán thêm mang lại 44 mỗi chiếc, tức 3,520.

ROI của lần giảm giá là (3,520 − 2,400) ÷ 2,400, khoảng 47 phần trăm, và lợi nhuận gộp tăng lên 21,120. Nếu doanh số chỉ đạt 440, phần biên lợi nhuận tăng thêm là 1,760 và ROI âm. Để đo được điều này cần có dữ liệu đáng tin cậy về giá đối thủ trước và sau thay đổi, và đó là lúc theo dõi giá đối thủ giúp tách tác động của lần giảm giá khỏi những biến động của thị trường.

Lỗi thường gặp

  • Dùng doanh thu thay cho lợi nhuận làm phần thu được
  • Bỏ sót thời gian nhân sự, phần mềm, công việc sáng tạo hoặc giảm giá khỏi chi phí
  • Ghi công cho khoản đầu tư những doanh số đằng nào cũng có
  • So sánh ROI của các dự án có thời gian rất khác nhau
  • Chỉ báo cáo những chiến dịch thành công

Cũng cần cẩn thận với việc tính trùng. Nếu một chiến dịch email và một lần giảm giá chạy cùng tuần, cả hai nhóm có thể cùng nhận phần doanh số tăng thêm đó. Hãy thống nhất trước cách chia kết quả chung, hoặc đo ROI tổng hợp của cả hai hoạt động.

Báo cáo ROI trung thực

Ghi rõ định nghĩa phần thu được, các chi phí được tính, mốc cơ sở được dùng và kỳ tính, rồi giữ nguyên chúng giữa các báo cáo. Khi mốc cơ sở chưa chắc chắn, hãy đưa ra một khoảng thay vì một con số chính xác duy nhất. Đối chiếu các ước tính ROI trước đây với kết quả thực tế; thói quen kiểm tra giúp các ước tính sau sát thực tế hơn và dễ chọn hơn giữa đợt khuyến mãi, lần đổi giá hay công cụ tiếp theo.

Điểm chính cần nhớ

  • ROI là phần lãi ròng chia cho chi phí đầu tư.
  • Đo phần thu được bằng lợi nhuận tăng thêm so với mốc cơ sở, không phải tổng doanh thu.
  • Ghi rõ kỳ tính, vì cùng một ROI trong các khoảng thời gian khác nhau là không tương đương.
  • ROAS và ROI trả lời các câu hỏi khác nhau và có thể cho kết luận trái ngược.
  • Một lần giảm giá có thể được đánh giá như một khoản đầu tư bằng biên lợi nhuận với ROI riêng.

Câu hỏi thường gặp

Tính ROI như thế nào?

Lấy phần thu được từ khoản đầu tư trừ đi chi phí đầu tư, chia cho chi phí rồi nhân với 100. Dùng lợi nhuận, không dùng doanh thu, làm phần thu được.

ROI và ROAS khác nhau thế nào?

ROAS lấy doanh thu chia cho chi phí quảng cáo và bỏ qua giá vốn sản phẩm cùng các chi phí khác. ROI so sánh lợi nhuận ròng với toàn bộ chi phí đầu tư, nên cho thấy hoạt động đó có thực sự sinh lời hay không.

ROI bao nhiêu là tốt?

ROI dương nghĩa là khoản đầu tư thu về nhiều hơn chi phí, nhưng mức tốt còn tùy vào rủi ro, thời gian và các lựa chọn khác cho cùng số tiền. Hãy so sánh ROI giữa các dự án được đo theo cùng một cách.

ROI có thể âm không?

Có. ROI âm nghĩa là khoản đầu tư thu về ít hơn chi phí. Một ví dụ phổ biến là giảm giá nhưng sản lượng không tăng đủ để bù phần biên lợi nhuận đã mất.

Thuật ngữ liên quan

Trong BlackAha, Pricing Reports giúp bạn phân tích chỉ số giá, vị trí giá và biến động giá theo danh mục, thương hiệu và cửa hàng.

Quay lại Từ điển giá