Độ co giãn của cầu theo giá đo lượng hàng khách hàng mua thay đổi bao nhiêu khi giá thay đổi. Nó được biểu thị bằng tỷ lệ giữa các phần trăm thay đổi, nên áp dụng được cho mọi sản phẩm, mọi loại tiền tệ và mọi mức giá. Doanh nghiệp dùng nó để dự đoán doanh số sẽ phản ứng thế nào trước khi tăng, giảm hoặc thử nghiệm giá.
Độ co giãn của cầu theo giá nghĩa là gì
Cầu hiếm khi nhạy như nhau với mọi thay đổi giá. Giá nhiên liệu hay thuốc tăng nhẹ thường ít làm thay đổi lượng mua. Giá của một món không thiết yếu, như gói bổ sung dịch vụ xem phim trực tuyến hay món tráng miệng ở nhà hàng, tăng nhẹ có thể khiến khách hàng mua ít hơn hoặc chuyển sang thứ khác. Độ co giãn của cầu theo giá gói khác biệt đó vào một con số duy nhất, để đội ngũ so sánh các sản phẩm và phân khúc trên cùng thang đo.
Công thức
Độ co giãn của cầu theo giá (PED) được tính như sau:
PED = % thay đổi lượng cầu ÷ % thay đổi giá
Mỗi phần trăm thay đổi được đo từ điểm xuất phát: (giá trị mới − giá trị cũ) ÷ giá trị cũ × 100. Vì cầu thường giảm khi giá tăng, kết quả thường là số âm. Trên thực tế, các nhà phân tích báo cáo giá trị tuyệt đối.
Cách đọc kết quả
- Cầu co giãn (giá trị tuyệt đối lớn hơn 1): khách hàng phản ứng mạnh. Giá tăng 5% làm sản lượng giảm hơn 5%.
- Cầu không co giãn (giá trị tuyệt đối từ 0 đến 1): khách hàng phản ứng yếu. Tăng giá 5% làm sản lượng giảm ít hơn 5%.
- Cầu co giãn đơn vị (giá trị tuyệt đối bằng 1): sản lượng thay đổi cùng tỷ lệ phần trăm với giá, nên tổng doanh thu giữ nguyên.
- Cầu co giãn hoàn toàn: bất kỳ mức tăng giá nào cũng khiến doanh số giảm về không. Đây là giới hạn lý thuyết, xuất hiện ở thị trường có hàng thay thế giống hệt và sẵn có.
- Cầu hoàn toàn không co giãn: sản lượng giữ nguyên dù giá thế nào. Đây cũng là giới hạn lý thuyết, thấy ở một số hàng thiết yếu trong ngắn hạn.
Ví dụ tính
Một công ty phần mềm bán gói tháng giá $10 và có 1,000 người đăng ký. Công ty tăng giá lên $11, và số người đăng ký giảm còn 900.
- Phần trăm thay đổi giá: ($11 − $10) ÷ $10 = +10%.
- Phần trăm thay đổi sản lượng: (900 − 1,000) ÷ 1,000 = −10%.
- Độ co giãn: −10% ÷ +10% = −1.0. Giá trị tuyệt đối là 1.0, nên cầu co giãn đơn vị ở mức giá này.
- Doanh thu trước: $10 × 1,000 = $10,000. Doanh thu sau: $11 × 900 = $9,900.
Kết quả cho thấy việc tăng giá làm doanh thu giảm nhẹ và khiến công ty mất 100 người đăng ký. Một sản phẩm khác có giá trị 0.4 lẽ ra đã tăng doanh thu với cùng mức tăng giá, vì khách hàng của nó ít nhạy cảm về giá hơn.
Độ co giãn và tổng doanh thu
Độ co giãn liên kết trực tiếp quyết định về giá với doanh thu, đó là lý do nó hữu ích cho đội ngũ định giá:
- Nếu cầu co giãn, giảm giá làm tăng tổng doanh thu, vì sản lượng tăng thêm bù nhiều hơn mức giá thấp hơn trên mỗi đơn vị.
- Nếu cầu không co giãn, tăng giá làm tăng tổng doanh thu, vì khách hàng vẫn tiếp tục mua ở mức giá cao hơn.
- Khi độ co giãn đơn vị, thay đổi giá không làm thay đổi tổng doanh thu, nên các yếu tố khác như biên lợi nhuận và chi phí sẽ quyết định kết quả.
Các yếu tố khiến cầu co giãn nhiều hay ít
- Mức sẵn có của hàng thay thế: sản phẩm có nhiều lựa chọn thay thế gần thường co giãn hơn.
- Mức độ thiết yếu: hàng thiết yếu thường ít co giãn hơn hàng xa xỉ hoặc hàng mua tùy ý.
- Tỷ trọng trong ngân sách: những món chiếm phần lớn thu nhập thường khiến người mua chú ý đến giá hơn.
- Lòng trung thành với thương hiệu và chi phí chuyển đổi: thương hiệu mạnh và chi phí chuyển đổi cao làm giảm độ co giãn.
- Khung thời gian: cầu thường ít co giãn trong ngắn hạn và co giãn hơn trong dài hạn, khi người mua tìm được lựa chọn thay thế.
- Mức độ hiển thị của giá: khi khách hàng dễ so giá, cầu thường co giãn hơn.
Doanh nghiệp dùng độ co giãn của cầu theo giá thế nào
- Đặt giá: chọn mức giá cân bằng giữa sản lượng và biên lợi nhuận, thay vì chỉ phản ứng theo đối thủ. Trong BlackAha, Smart Price đưa ra gợi ý dựa trên ba chiến lược giá.
- Khuyến mãi: nhắm giảm giá vào các phân khúc nhạy cảm nhất về giá, và tránh giảm giá những sản phẩm khách hàng vẫn mua ở giá đầy đủ.
- Phân khúc: đặt giá khác nhau cho các nhóm có độ nhạy khác nhau, chẳng hạn người mua doanh nghiệp và cá nhân, trong khuôn khổ quy định hiện hành.
- Dự báo: ước tính doanh số và doanh thu sẽ thay đổi thế nào theo các kịch bản giá khác nhau trước khi áp dụng thay đổi.
- Hoạch định sản phẩm: đánh giá sản phẩm có chịu được việc tăng giá không, hay cần giảm chi phí hoặc thêm tính năng mới.
Cách đo độ co giãn
Có ba cách làm phổ biến. Mỗi cách đều có giới hạn, nên hãy kết hợp khi có thể:
- Phân tích lịch sử: so sánh sản lượng với lịch sử giá qua các kỳ trước. Hãy kiểm soát yếu tố mùa vụ, khuyến mãi và động thái của đối thủ, nếu không kết quả sẽ trộn lẫn nhiều tác động.
- Thử nghiệm giá có kiểm soát: hiển thị các mức giá khác nhau cho những nhóm khách hàng tương đương, hoặc thay đổi giá ở một số khu vực hay kênh được chọn, và đo mức thay đổi sản lượng.
- Mô hình hồi quy: ước tính độ co giãn có tính đến các yếu tố khác như chi tiêu tiếp thị, tình trạng có hàng và điều kiện kinh tế.
Một phép kiểm tra hữu ích là thử một thay đổi giá nhỏ trước. Thử nghiệm nhỏ ít rủi ro hơn mà vẫn cho thấy hướng và độ lớn tương đối của phản ứng.
Sai lầm cần tránh
- Coi độ co giãn là cố định. Nó thay đổi theo mức giá, cạnh tranh, thu nhập của khách hàng và thời gian.
- Dùng độ co giãn trung bình cho cả thị trường. Các nhóm khách hàng khác nhau thường phản ứng rất khác nhau.
- Hiểu một đợt tăng vọt ngắn hạn là thay đổi lâu dài. Hiệu ứng ra mắt và sự kiện đơn lẻ có thể làm sai lệch kết quả.
- Bỏ qua chi phí. Sản lượng thấp hơn ở mức giá cao hơn vẫn có thể là lựa chọn đúng nếu biên lợi nhuận cải thiện đủ.
Câu hỏi thường gặp
Độ co giãn bao nhiêu là tốt?
Không có giá trị nào tốt cho mọi trường hợp. Giá trị tuyệt đối thấp hơn nghĩa là khách hàng ít nhạy cảm về giá hơn, thường cho phép đặt giá cao hơn. Mục tiêu phù hợp phụ thuộc vào biên lợi nhuận, chiến lược và lượng sản lượng doanh nghiệp cần.
Độ co giãn của cầu theo giá có luôn âm không?
Với hầu hết hàng hóa thì có, vì cầu giảm khi giá tăng. Một số hàng hóa, như một số sản phẩm xa xỉ hoặc thể hiện địa vị, có thể cho giá trị dương trong những trường hợp cụ thể. Người phân tích thường báo cáo giá trị tuyệt đối để dễ so sánh hơn.
Độ co giãn của cầu theo giá khác độ nhạy cảm về giá thế nào?
Độ co giãn của cầu theo giá là tỷ lệ đo được giữa thay đổi sản lượng và thay đổi giá. Độ nhạy cảm về giá là khái niệm rộng hơn về mức độ khách hàng quan tâm đến giá. Độ co giãn là con số định lượng độ nhạy cảm.
Doanh nghiệp có thể tăng giá nếu cầu co giãn không?
Có thể, nhưng tăng giá thường làm giảm đáng kể sản lượng và có thể làm giảm doanh thu. Cầu co giãn đòi hỏi thận trọng, kèm đánh giá xem giá trị mang lại có xứng đáng với thay đổi hay không.
Điểm chính cần nhớ
- Độ co giãn của cầu theo giá đo phần trăm thay đổi cầu cho mỗi phần trăm thay đổi giá.
- Tỷ số có giá trị tuyệt đối lớn hơn 1 nghĩa là cầu co giãn; nhỏ hơn 1 nghĩa là cầu kém co giãn.
- Độ co giãn cho bạn biết một thay đổi giá nhiều khả năng sẽ làm tăng hay giảm tổng doanh thu.
- Hàng thay thế, mức thiết yếu, tỷ trọng ngân sách và chi phí chuyển đổi là các yếu tố chính.
- Đo độ co giãn bằng dữ liệu sạch hoặc thử nghiệm có kiểm soát, và cập nhật ước tính khi điều kiện thay đổi.
Thuật ngữ liên quan
Trong BlackAha, Lịch sử giá giúp bạn xem lại giá và tình trạng tồn kho của bất kỳ sản phẩm nào trong bất kỳ khoảng thời gian nào.