Độ co giãn chéo của cầu theo giá đo mức thay đổi nhu cầu của một sản phẩm khi giá của một sản phẩm khác thay đổi. Giá trị dương nghĩa là hai sản phẩm thay thế cho nhau, giá trị âm nghĩa là chúng bổ sung cho nhau. Nhà bán lẻ dùng nó để xem các sản phẩm cạnh tranh và liên quan ảnh hưởng lẫn nhau thế nào.
Độ co giãn chéo đo lường điều gì
Hầu hết phân tích giá chỉ xét một sản phẩm. Trong thực tế, sản phẩm hiếm khi bán riêng lẻ. Khi một thương hiệu rẻ hơn, người mua có thể rời bỏ đối thủ, hoặc mua nhiều hơn một mặt hàng liên quan giờ trông đáng tiền hơn. Độ co giãn chéo của cầu theo giá gói các mối liên hệ này vào một con số. Nó so sánh thay đổi cầu của sản phẩm A với thay đổi giá của sản phẩm B, để nhóm thấy hai sản phẩm cạnh tranh nhau, hỗ trợ nhau hay phần lớn không liên quan.
Chỉ số này biến cảm nhận chung về cạnh tranh thành điều có thể kiểm chứng. Cửa hàng tin rằng hai món là lựa chọn thay thế gần nhau có thể đối chiếu niềm tin đó với dữ liệu bán hàng trước khi đặt hoặc đổi giá.
Công thức và cách đọc dấu
Độ co giãn chéo của cầu theo giá (XED) được tính như sau:
XED = % thay đổi lượng cầu của sản phẩm A ÷ % thay đổi giá của sản phẩm B
Mỗi phần trăm thay đổi được đo từ giá trị ban đầu: (giá trị mới − giá trị cũ) ÷ giá trị cũ × 100. Dấu của kết quả mô tả mối quan hệ. Giá trị dương nghĩa là cầu của A tăng khi giá của B tăng, điển hình của hàng thay thế. Giá trị âm nghĩa là cầu của A giảm khi giá của B tăng, điển hình của hàng bổ sung. Giá trị gần bằng không cho thấy hai sản phẩm phần lớn độc lập với nhau.
Độ lớn cũng quan trọng như dấu. Giá trị dương lớn cho thấy hàng thay thế sát nhau, người mua chuyển đổi dễ dàng. Giá trị dương nhỏ cho thấy các sản phẩm chỉ cạnh tranh lỏng lẻo.
Hàng thay thế: ví dụ về sữa chua
Ví dụ, một chuỗi tạp hóa bán hai thương hiệu sữa chua, Brand X và Brand Y, đều giá $1.20 mỗi hộp. Trong một tuần, Brand Y được giảm còn $1.00. Doanh số hằng tuần của Brand X giảm từ 4,000 hộp xuống 3,400 hộp.
- Phần trăm thay đổi giá của Thương hiệu Y: ($1.00 − $1.20) ÷ $1.20 = −16.7%.
- Phần trăm thay đổi sản lượng của Thương hiệu X: (3,400 − 4,000) ÷ 4,000 = −15%.
- Độ co giãn chéo của cầu theo giá: −15% ÷ −16.7% = +0.9.
Kết quả dương, nên hai thương hiệu là hàng thay thế. Giá trị gần 1, nghĩa là người mua dễ dàng chuyển qua lại giữa chúng. Chuỗi cửa hàng nên lường trước rằng giảm giá sâu cho một thương hiệu sẽ kéo sản lượng từ thương hiệu kia, và nên lên kế hoạch tồn kho cho cả hai trước khi khuyến mãi bắt đầu.
Hàng bổ sung: ví dụ máy ảnh và ống kính
Hàng bổ sung là những sản phẩm được dùng cùng nhau. Giả sử một cửa hàng máy ảnh chạy khuyến mãi giảm giá thân máy 10%. Cùng thời gian đó, doanh số ống kính tiêu chuẩn tăng 6%. Độ co giãn chéo của cầu theo giá là +6% ÷ −10% = −0.6.
Giá trị âm xác nhận mối liên hệ bổ sung. Thân máy rẻ hơn đưa thêm người mua vào danh mục, và một số người trong đó mua thêm ống kính. Cửa hàng có thể tận dụng hiệu ứng này khi thiết kế gói, nhưng phải kiểm tra rằng biên lợi nhuận của gói vẫn bù được giá thân máy thấp hơn.
Dùng chỉ số trong quyết định danh mục
Độ co giãn chéo của cầu theo giá hữu ích nhất khi đội ngũ định giá cho cả một dòng sản phẩm thay vì một sản phẩm. Nhà bán lẻ và nhà phân phối áp dụng nó trong ba tình huống:
- Chọn mặt hàng để giảm giá, bằng cách xác định các sản phẩm cạnh tranh sẽ mất sản lượng khi một sản phẩm cạnh tranh được giảm giá.
- Thiết kế gói sản phẩm, bằng cách ghép các sản phẩm có giá trị âm để thay đổi giá của một món hỗ trợ doanh số của món kia.
- Bảo vệ vị thế, bằng cách ước tính một đợt giảm giá của đối thủ có thể lấy đi bao nhiêu sản lượng của dòng sản phẩm bạn.
Các ước tính đến từ doanh số và thay đổi giá trong quá khứ, nên chỉ mang tính gần đúng. Chúng cũng thay đổi theo thời gian khi sản phẩm mới gia nhập ngành hàng và người mua đổi thói quen. Hãy tính lại sau những thay đổi lớn về danh mục.
Sai lầm thường gặp
- Coi mọi thay đổi giá là một thí nghiệm sạch. Khuyến mãi, tính mùa vụ và thiếu hàng có thể làm doanh số thay đổi mà không liên quan gì đến sản phẩm kia.
- Bỏ qua độ trễ thời gian. Người mua có thể đổi thương hiệu ngay trong tuần, trong khi thay đổi thói quen có thể mất nhiều tháng.
- Dùng quá ít quan sát. Vài tuần dữ liệu có thể cho một giá trị trông chính xác nhưng chủ yếu phản ánh nhiễu.
- Cho rằng tác động là đối xứng. Tác động của việc giảm giá B lên A có thể khác với tác động của việc tăng giá B.
Áp dụng thước đo cho danh mục của bạn
- Liệt kê các cặp sản phẩm khách hàng có khả năng so sánh hoặc mua cùng nhau.
- Thu thập doanh số và lịch sử giá hằng tuần cho từng cặp, bao gồm nhiều lần thay đổi giá.
- Tính độ co giãn chéo của cầu theo giá cho từng cặp, ghi lại cả dấu và độ lớn.
- Điều chỉnh giá các sản phẩm thay thế cùng nhau, và rà soát biên lợi nhuận gói cho các sản phẩm bổ sung.
Dữ liệu giá liên tục giúp quy trình này khả thi. Lịch sử thay đổi giá của đối thủ theo thời gian nghĩa là đầu vào cho phép tính luôn sẵn có mà không cần kiểm tra thủ công.
Điểm chính cần nhớ
- Độ co giãn chéo của cầu theo giá liên kết nhu cầu của một sản phẩm với giá của sản phẩm khác.
- Giá trị dương cho thấy hàng thay thế, giá trị âm cho thấy hàng bổ sung.
- Ước tính từ các lần thay đổi giá và doanh số trước đây, và đối chiếu kết quả với tác động theo mùa.
- Dùng nó để chọn mức giảm giá, thiết kế gói và đoán trước động thái của đối thủ.
Câu hỏi thường gặp
Độ co giãn chéo của cầu theo giá có giống độ co giãn của cầu theo giá không?
Không. Độ co giãn của cầu theo giá đo cầu của một sản phẩm phản ứng thế nào với thay đổi giá của chính nó. Độ co giãn chéo của cầu theo giá đo cầu của một sản phẩm phản ứng thế nào với thay đổi giá của một sản phẩm khác.
Độ co giãn chéo âm có nghĩa là gì?
Điều đó có nghĩa hai sản phẩm là hàng bổ sung. Khi giá của một sản phẩm giảm, cầu của sản phẩm kia có xu hướng tăng, vì hai thứ được dùng cùng nhau. Máy in và mực in, hay máy ảnh và ống kính, là những ví dụ phổ biến.
Độ co giãn chéo của cầu theo giá có thể bằng không không?
Có. Giá trị gần không nghĩa là các sản phẩm hầu như không liên quan, nên thay đổi giá ở sản phẩm này ít ảnh hưởng đến cầu của sản phẩm kia.
Cần bao nhiêu dữ liệu để ước tính?
Dùng nhiều lần thay đổi giá trong một khoảng thời gian hợp lý, lý tưởng là bao trùm nhiều tháng doanh số. Ít quan sát cho giá trị không đáng tin, nên hãy coi kết quả từ thử nghiệm ngắn là hướng dẫn sơ bộ.
Thuật ngữ liên quan
Trong BlackAha, Lịch sử giá giúp bạn xem lại giá và tình trạng tồn kho của bất kỳ sản phẩm nào trong bất kỳ khoảng thời gian nào.