Định giá hưởng thụ là phương pháp ước tính giá trị của từng thuộc tính của sản phẩm, như kích thước, tình trạng, vị trí hoặc tính năng, từ giá của các mặt hàng tương đương. Phương pháp này xem sản phẩm như một tập hợp các đặc điểm. Định giá bất động sản và xe đã qua sử dụng dựa nhiều vào nó.
Định giá hưởng thụ ước tính điều gì
Hầu hết sản phẩm được bán như một món với một mức giá, nhưng người mua trả tiền cho các tính năng bên trong món đó. Một laptop cũ có nhiều bộ nhớ hơn, đời máy mới hơn hoặc màn hình lớn hơn thường bán được giá cao hơn. Định giá hưởng thụ tách riêng các tác động đó. Nó hỏi mỗi thuộc tính cộng thêm bao nhiêu vào giá, khi giữ các thuộc tính khác không đổi.
Kết quả là một tập giá trị ngầm định, mỗi giá trị cho một đặc điểm. Khi đó người bán có thể thấy thêm một gigabyte bộ nhớ hoặc thêm một năm tuổi có giá trị bao nhiêu trên thị trường, thay vì phỏng đoán.
Vì sao sản phẩm được coi là gói
Phương pháp bắt đầu từ ý tưởng rằng sản phẩm là một tập hợp thuộc tính. Hai món có thể cùng tên mà vẫn khác nhau ở hàng chục điểm: tình trạng, thời hạn bảo hành, phụ kiện, xuất xứ, bao bì hoặc màu sắc. Mỗi đặc điểm có thể làm tăng, giảm hoặc không ảnh hưởng đến giá. Định giá hưởng thụ gán cho mỗi đặc điểm một vai trò đo lường được, giúp so sánh được trên một phạm vi rộng.
Cách nhìn này đặc biệt hữu ích với danh mục có nhiều biến thể. Khi nhà bán lẻ có 40 phiên bản của cùng một sản phẩm, phương pháp có thể cho thấy đặc điểm biến thể nào thực sự làm thay đổi giá và đặc điểm nào chỉ để trang trí.
Mô hình cơ bản
Trong thực tế, người phân tích dùng một kỹ thuật thống kê gọi là hồi quy bội. Mô hình có dạng tổng quát như sau:
Giá = giá trị cơ sở + (b1 × thuộc tính 1) + (b2 × thuộc tính 2) + … + sai số
Mỗi hệ số b cho thấy mức thay đổi giá trung bình gắn với một đơn vị của thuộc tính đó, khi các thuộc tính khác giữ nguyên. Giá trị cơ sở là giá của một sản phẩm có mọi thuộc tính ở mức tham chiếu. Sai số bao gồm mọi thứ mô hình không giải thích được, như việc người bán cần bán gấp hay sở thích của người mua. Một mô hình tốt cần đủ tin đăng để tách tác động của các thuộc tính thường xuất hiện cùng nhau.
Ví dụ minh họa với laptop đã qua sử dụng
Ví dụ, một nhà phân tích thu thập 200 tin đăng cho một mẫu laptop đã qua sử dụng. Phân tích cho ra các ước tính sau, chỉ mang tính minh họa chứ không phải dữ liệu thị trường: giá trị cơ sở $150, thêm $40 cho mỗi 8 GB bộ nhớ bổ sung, phần chênh $60 cho một nhà sản xuất, và giảm $35 cho mỗi năm tuổi máy.
- Bắt đầu từ giá trị cơ sở: $150.
- Thêm bộ nhớ: máy 16 GB cao hơn bản cơ sở hai bậc 8 GB, nên 2 × $40 = +$80.
- Cộng phần chênh giá theo nhà sản xuất: +$60.
- Trừ ảnh hưởng của tuổi máy: máy ba năm tuổi cho 3 × −$35 = −$105.
- Giá trị ước tính: $150 + $80 + $60 − $105 = $185.
Nếu một tin đăng cho cùng mẫu laptop đó chào giá $210, nó cao hơn $25 so với giá trị tính theo thuộc tính. Khoảng chênh có thể phản ánh một tình trạng mà mô hình không thấy được, hoặc có thể cho thấy người bán định hạ giá. Người bán một máy tương đương ở mức $185 có dư địa để định giá cạnh tranh mà không phải hy sinh giá trị.
Phương pháp được dùng ở đâu
- Thẩm định bất động sản, nơi diện tích sàn, vị trí, tuổi đời và không gian ngoài trời được định giá riêng.
- Xe đã qua sử dụng, nơi số km, phiên bản trang bị, lịch sử tai nạn và hồ sơ bảo dưỡng được định giá riêng.
- Phòng khách sạn, nơi tầm nhìn, tầng, diện tích phòng và tiện nghi tạo ra khác biệt về giá phòng.
- Điện tử tiêu dùng và đồ gia dụng, nơi có thể so sánh bộ nhớ, kích thước màn hình, xếp hạng năng lượng và bảo hành giữa các mẫu.
- Bảo hiểm và cho vay, nơi giá trị tài sản thế chấp được ước tính từ các đặc điểm của nó.
Trong mỗi trường hợp, phương pháp này hỗ trợ những quyết định vốn sẽ phụ thuộc vào phán đoán của một người. Nó cũng làm lập luận trở nên minh bạch, để người mua hoặc quản lý có thể kiểm tra vì sao giá được đặt ở mức đó.
Giới hạn và sai lầm thường gặp
- Thuộc tính bị bỏ sót: nếu một tính năng quan trọng thiếu trong dữ liệu, tác động của nó bị các tính năng còn lại hấp thụ, và ước tính bị sai lệch.
- Thuộc tính tương quan: khi hai đặc điểm luôn đi cùng nhau, như đời máy mới và pin mới, mô hình không thể tách bạch tác động của chúng một cách đáng tin cậy.
- Mẫu mỏng: vài chục tin đăng có thể cho hệ số dao động mạnh khi dữ liệu thay đổi.
- Thị trường thay đổi: ước tính xây dựng trong một mùa hoặc với một nhóm đối thủ có thể không mô tả đúng giai đoạn tiếp theo.
Cách làm tốt là kiểm tra mô hình trên các tin đăng nó chưa thấy, kiểm tra dấu của các hệ số có hợp lý về kinh tế không, và ghi lại giai đoạn dữ liệu. Một hệ số sai dấu thường là dấu hiệu của vấn đề dữ liệu, không phải một phát hiện.
Dùng ước tính hưởng thụ trong định giá danh mục
Đội ngũ quản lý danh mục có thể áp dụng cùng logic này mà không cần xây dựng mô hình phức tạp. Bước đầu tiên là ghi lại thuộc tính của từng sản phẩm theo một định dạng thống nhất, việc này dễ hơn khi dữ liệu được nhập theo cấu trúc thay vì nhập tay. Khi thuộc tính đã sạch, đội ngũ có thể so một biến thể mới với các sản phẩm hiện có và ước tính giá trị hợp lý của nó trước khi đăng bán.
Điểm chính cần nhớ
- Định giá hưởng thụ xem sản phẩm như một tập hợp thuộc tính và định giá riêng từng thuộc tính.
- Mô hình ước tính mỗi đặc điểm làm tăng hoặc giảm giá bao nhiêu, khi giữ nguyên các đặc điểm khác.
- Cảnh giác với thuộc tính bị thiếu, các đặc điểm tương quan và mẫu nhỏ, vốn có thể làm sai lệch kết quả.
- Dữ liệu thuộc tính nhất quán là nền tảng để định giá các biến thể mới và phát hiện những sản phẩm bị định giá quá cao.
Câu hỏi thường gặp
Định giá hưởng thụ có giống phân tích hồi quy không?
Hồi quy là công cụ thống kê được dùng nhiều nhất cho định giá hưởng thụ. Phương pháp là ý tưởng rộng hơn về việc định giá sản phẩm theo thuộc tính, còn hồi quy là một cách ước tính giá trị các thuộc tính đó từ dữ liệu.
Tôi cần bao nhiêu tin đăng?
Không có quy tắc cố định, nhưng mô hình có nhiều thuộc tính thường cần vài trăm quan sát để cho ước tính ổn định. Ít tin đăng hơn chỉ khả thi với số ít thuộc tính.
Doanh nghiệp nhỏ có thể áp dụng định giá hưởng thụ không?
Có. Người bán nhỏ có thể so doanh số trước đây của các mặt hàng tương tự và ghi nhận các đặc điểm như kích cỡ, tình trạng hoặc bảo hành liên quan đến giá thế nào. Ngay cả một bảng so sánh đơn giản cũng cho thấy thuộc tính nào xứng đáng có giá cao hơn.
Định giá hưởng thụ có cho tôi biết mức giá đúng không?
Nó ước tính giá trị hàm ý từ cách thị trường định giá trong quá khứ. Giá phù hợp còn phụ thuộc vào chi phí của bạn, vị thế mục tiêu và các đối thủ bạn đối mặt, nên hãy coi ước tính là một đầu vào cho quyết định.
Thuật ngữ liên quan
Trong BlackAha, Lịch sử giá giúp bạn xem lại giá và tình trạng tồn kho của bất kỳ sản phẩm nào trong bất kỳ khoảng thời gian nào.