ธุรกิจกับธุรกิจ หรือ B2B หมายถึงการค้าที่บริษัทหนึ่งขายสินค้าหรือบริการให้อีกบริษัทหนึ่ง เช่น ผู้ผลิต ผู้ค้าปลีก สำนักงาน หรือหน่วยงานรัฐ แทนการขายให้ผู้บริโภค ราคา B2B มักผ่านการเจรจา กำหนดตามสัญญา และแบ่งขั้นตามปริมาณ ลูกค้าสองรายจึงอาจจ่ายเงินต่างกันได้
การซื้อแบบ B2B แตกต่างอย่างไร
การซื้อแบบ B2B มักเกี่ยวข้องกับคนมากกว่าและมีขั้นตอนมากกว่าการซื้อของผู้บริโภค ผู้ใช้ระบุความต้องการ ผู้จัดการอนุมัติงบประมาณ และทีมจัดซื้อเปรียบเทียบซัพพลายเออร์ คำสั่งซื้อมักมีขนาดใหญ่กว่าและเกิดซ้ำเป็นเดือนหรือเป็นปี ความสัมพันธ์จึงสำคัญพอๆ กับธุรกรรมแต่ละครั้ง
- ผู้ตัดสินใจหลายคน แทนนักช้อปคนเดียว
- คำสั่งซื้อที่ใหญ่กว่า มักมีเงื่อนไขเครดิต เช่น ชำระภายใน 30 วัน
- การขอใบเสนอราคาอย่างเป็นทางการและการเปรียบเทียบซัพพลายเออร์
- ข้อตกลงระยะยาวที่กำหนดราคาหรือส่วนลดคงที่ในช่วงเวลาหนึ่ง
ราคาตั้งและราคาสุทธิ
ผู้ขาย B2B จำนวนมากเผยแพร่ราคาตั้ง (list price) แต่มีลูกค้าไม่กี่รายที่จ่ายราคานั้น ราคาตั้งทำหน้าที่เป็นราคาอ้างอิง ส่วนราคาสุทธิคือสิ่งที่เหลือหลังหักส่วนลดบัญชี เงินคืนตามปริมาณ ส่วนลดตามเงื่อนไขการชำระเงิน และข้อตกลงพิเศษใดๆ ส่วนต่างระหว่างสองราคานี้อาจมากและมักต่างกันสำหรับลูกค้าแต่ละราย
ส่วนต่างนั้นคือจุดที่อัตรากำไรหายไปอย่างเงียบๆ ทีมขายที่ให้ส่วนลดเพิ่มอีกไม่กี่เปอร์เซ็นต์เพื่อปิดดีลแต่ละครั้ง อาจทำให้ราคาสุทธิเฉลี่ยต่ำกว่าแผนมาก การติดตามราคาสุทธิตามลูกค้า ไม่ใช่แค่ราคาตั้งตามสินค้า จะแสดงให้เห็นว่าเรื่องนี้เกิดขึ้นที่ไหน
ใบเสนอราคาและกฎการอนุมัติ
สำหรับคำสั่งซื้อแบบกำหนดเองหรือขนาดใหญ่ ผู้ขายจะจัดทำใบเสนอราคา ซึ่งเป็นข้อเสนอเป็นลายลักษณ์อักษรที่ระบุสินค้า ปริมาณ ราคา การจัดส่ง และระยะเวลาที่มีผล กฎการอนุมัติที่ชัดเจนช่วยให้การเสนอราคาสม่ำเสมอ ตัวอย่างเช่น พนักงานขายอาจอนุมัติส่วนลดได้ถึง 5 เปอร์เซ็นต์ ผู้จัดการได้ถึง 12 เปอร์เซ็นต์ และส่วนที่เกินกว่านั้นต้องให้ฝ่ายการเงินอนุมัติ
ใบเสนอราคาควรมีวันหมดอายุ ราคาที่มีผล 30 วันช่วยปกป้องผู้ขายหากต้นทุนจากซัพพลายเออร์สูงขึ้น หากไม่มีวันหมดอายุ ลูกค้าอาจกลับมาในอีกหลายเดือนต่อมาและยืนยันให้ผู้ขายใช้ตัวเลขที่ล้าสมัย
ขั้นราคาตามปริมาณในทางปฏิบัติ
การตั้งราคาตามปริมาณให้รางวัลแก่คำสั่งซื้อที่ใหญ่ขึ้นด้วยราคาต่อหน่วยที่ต่ำลง สมมติผู้จัดจำหน่ายอุปกรณ์ยึดติดขายสลักเกลียวในอัตราสมมติดังนี้: ชิ้นละ 0.40 ดอลลาร์สำหรับ 1 ถึง 999 หน่วย 0.36 ดอลลาร์สำหรับ 1,000 ถึง 4,999 หน่วย และ 0.34 ดอลลาร์ตั้งแต่ 5,000 หน่วยขึ้นไป ต้นทุนต่อหน่วยคือ 0.24 ดอลลาร์
อัตรากำไรต่อหน่วยลดลงจาก 0.16 เหลือ 0.10 ดอลลาร์ตลอดขั้นราคา แต่คำสั่งซื้อที่ใหญ่ขึ้นช่วยลดต้นทุนการจัดการต่อหน่วย เพราะส่งพาเลทเดียวแทนกล่องเล็กหลายกล่อง ขั้นราคาจะสมเหตุสมผลก็ต่อเมื่อการประหยัดนั้นรวมกับปริมาณที่เพิ่มขึ้นมีมากกว่าอัตรากำไรต่อหน่วยที่ลดลง ควรตรวจสอบจุดแบ่งขั้นกับขนาดคำสั่งซื้อจริง เพื่อไม่ให้ลูกค้าถูกจูงใจให้ซื้อเกินจุดแบ่งขั้นที่พวกเขาจะไปถึงอยู่แล้ว
ราคาตามสัญญาในระยะยาว
สัญญารายปีหรือหลายปีให้ความแน่นอนด้านราคาแก่ผู้ซื้อ และให้ปริมาณที่คาดการณ์ได้แก่ผู้ขาย ความเสี่ยงของผู้ขายคือการเปลี่ยนแปลงของต้นทุนระหว่างสัญญา การป้องกันที่พบบ่อย ได้แก่ วันทบทวนที่กำหนดไว้ ข้อสัญญาที่ผูกราคากับดัชนีต้นทุนที่เผยแพร่ หรือเพดานว่าราคาขึ้นได้มากเพียงใดในแต่ละปี
สัญญายังต้องมีขอบเขตที่ชัดเจน หากราคาที่ตกลงครอบคลุมรายการสินค้าเฉพาะ สินค้าใหม่ไม่ควรได้รับส่วนลดตามสัญญาโดยอัตโนมัติ สินค้าใหม่แต่ละรายการควรเสนอราคาตามเงื่อนไขของตัวเอง
เงินคืนและเงื่อนไขการชำระเงิน
ไม่ใช่ทุกส่วนลดที่ปรากฏในใบแจ้งหนี้ เงินคืน (rebate) จะจ่ายคืนหลังช่วงเวลาหนึ่งหากลูกค้าซื้อถึงปริมาณที่ตกลงไว้ เช่น 2 เปอร์เซ็นต์ของยอดใช้จ่ายเมื่อยอดซื้อรายปีเกินเกณฑ์ ส่วนลดสำหรับการชำระเงินก่อนกำหนดให้รางวัลแก่ลูกค้าที่ชำระใบแจ้งหนี้อย่างรวดเร็ว ทั้งสองอย่างลดราคาสุทธิ และควรนำมารวมเมื่อประเมินว่าบัญชีลูกค้ามีกำไรหรือไม่
เงื่อนไขการชำระเงินเป็นต้นทุนในตัวเอง ลูกค้าที่ชำระใน 60 วันแทน 30 วันทำให้เงินสดของผู้ขายจมอยู่อีกหนึ่งเดือน สำหรับบัญชีลูกค้ารายใหญ่ ความล่าช้านั้นอาจสำคัญพอๆ กับระดับราคา จึงควรนำมาเจรจาควบคู่กับราคาต่อหน่วย
การตั้งราคา B2B ผิดพลาดตรงไหน
- ให้ส่วนลดเป็นรายกรณีโดยไม่บันทึกเหตุผล
- ราคาตามสัญญาเก่ายังใช้อยู่หลังต้นทุนสูงขึ้นแล้ว
- จุดแบ่งขั้นราคาที่ไม่ตรงกับวิธีที่ลูกค้าสั่งซื้อจริง
- ใบเสนอราคาที่จัดทำโดยไม่ตรวจสอบราคาตลาดปัจจุบัน
- ไม่รวมค่าขนส่งและเงื่อนไขการชำระเงินในการคำนวณอัตรากำไร
ปัญหาส่วนใหญ่เหล่านี้ค่อยๆ ก่อตัว ไม่มีใบเสนอราคาใบใดดูผิดปกติ แต่หลังจากข้อยกเว้นสะสมมาหนึ่งปี รายการราคาก็ไม่ได้สะท้อนสิ่งที่ลูกค้าจ่ายจริงอีกต่อไป การทบทวนราคาสุทธิเทียบกับรายการราคาเป็นระยะจะทำให้เห็นการเบี่ยงเบนนั้น
การแก้ปัญหาเหล่านี้แทบไม่ต้องเริ่มจากระบบใหม่ แต่เริ่มจากบันทึกร่วมกันว่าใครอนุมัติส่วนลดใดและเพราะอะไร เพื่อให้ใบเสนอราคาครั้งถัดไปของลูกค้ารายเดิมเริ่มจากข้อเท็จจริง ไม่ใช่จากความจำ
การนำข้อมูลตลาดมาใช้ในใบเสนอราคา
ผู้ซื้อ B2B เปรียบเทียบซัพพลายเออร์ และหลายรายตรวจสอบราคาบนเว็บไซต์ของผู้จัดจำหน่ายก่อนขอใบเสนอราคา ผู้ขายที่รู้ว่าแคตตาล็อกของตนอยู่ตรงไหนเมื่อเทียบกับราคาสาธารณะเหล่านั้นจะเสนอราคาได้อย่างมั่นใจขึ้น คือยืนราคาในส่วนที่แข่งขันได้อยู่แล้ว และยืดหยุ่นในส่วนที่ตลาดถูกกว่า
มุมมองระดับหมวดหมู่จาก รายงานราคา ช่วยได้ในกรณีนี้ เพราะแคตตาล็อก B2B มีขนาดใหญ่ และการตัดสินใจมักทำตามกลุ่มสินค้ามากกว่าทีละรายการ ผสานมุมมองนั้นเข้ากับประวัติราคาสุทธิของคุณเอง เพื่อดูว่าส่วนลดเป็นไปตามตลาดหรือกำลังเบี่ยงเบนออกไป
ประเด็นสำคัญ
- B2B คือการค้าระหว่างบริษัท ที่มีคำสั่งซื้อใหญ่กว่าและความสัมพันธ์ยาวนานกว่า
- ราคาสุทธิหลังหักส่วนลดและเงินคืนสำคัญกว่าราคาตั้ง
- ใบเสนอราคาต้องมีกฎการอนุมัติและวันหมดอายุ
- ขั้นราคาตามปริมาณควรสะท้อนขนาดคำสั่งซื้อจริงและการประหยัดต้นทุนจริง
- สัญญาต้องมีการป้องกันการเปลี่ยนแปลงของต้นทุนตลอดอายุสัญญา
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมลูกค้า B2B จึงจ่ายราคาต่างกันสำหรับสินค้าเดียวกัน
ราคาขึ้นอยู่กับปริมาณการสั่งซื้อ เงื่อนไขสัญญา เงื่อนไขการชำระเงิน และประวัติความสัมพันธ์ ลูกค้าสองรายที่ซื้อสินค้าเดียวกันจึงอาจได้ราคาสุทธิต่างกันมากด้วยเหตุผลเหล่านี้
บริษัท B2B ควรเปิดเผยราคาหรือไม่
ขึ้นอยู่กับสินค้า สินค้ามาตรฐานที่มีมูลค่าต่ำมักมีราคาเปิดเผยเพื่อให้สั่งซื้อได้ง่าย สินค้าที่ซับซ้อนหรือมีมูลค่าสูงมักใช้การเสนอราคา ผู้ขายบางรายแสดงราคาเฉพาะบัญชีลูกค้าธุรกิจที่เข้าสู่ระบบแล้ว
การตั้งราคา B2B ต่างจากการตั้งราคาแบบขั้นบันไดอย่างไร
การตั้งราคาแบบขั้นบันไดเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ใช้ใน B2B ซึ่งราคาต่อหน่วยลดลงเมื่อปริมาณเพิ่มขึ้น ส่วนการตั้งราคา B2B มีขอบเขตกว้างกว่า และครอบคลุมใบเสนอราคา สัญญา เงินคืน (rebate) และเงื่อนไขการชำระเงินด้วย
คำที่เกี่ยวข้อง
ใน BlackAha Competitor Discovery ช่วยให้คุณค้นหา URL สินค้าของคู่แข่งได้โดยอัตโนมัติ