Cena koszt plus to metoda, w której cenę sprzedaży ustala się, dodając stały narzut do kosztu jednostki. Łatwo ją obliczyć i chroni marżę na każdej sprzedaży. Jej główną słabością jest to, że nie uwzględnia, ile zapłacą klienci ani ile żąda konkurencja.
Jak działa ta metoda
Sprzedawca najpierw ustala, ile kosztuje wyprodukowanie lub zakup jednej jednostki. Następnie wybiera procentowy narzut, dodaje go do kosztu i przyjmuje wynik jako cenę. Metoda zamienia koszt w cenę w jednym kroku, dlatego jest popularna w małych firmach i w branżach, w których koszty są dobrze znane.
To podejście odpowiada na pytanie: ile musimy żądać, by utrzymać marżę? Nie odpowiada na pytanie: ile zapłacą kupujący? Ta różnica wyjaśnia zarówno jego atrakcyjność, jak i ograniczenia.
Wzór
Podstawowy wzór:
Cena = koszt jednostkowy pomnożony przez (1 + procent narzutu)
Niektóre firmy liczą narzut od innej podstawy, np. jako procent ceny sprzedaży. Obie podstawy dają różne wyniki, więc zespół powinien uzgodnić jedną definicję, zanim zacznie ustalać ceny.
Przykład z liczbami
Przykładowo sprzedawca ceramicznych pojemników kuchennych kupuje każdy pojemnik za 18 $, wliczając materiały, opakowanie i transport przychodzący. Stosuje narzut 40%. Narzut wynosi 7,20 $, więc cena to 25,20 $. Sprzedawca zaokrągla cenę na potrzeby oferty do 25,20 $, a marża na każdym pojemniku wynosi wtedy 7,20 $ z ceny sprzedaży 25,20 $.
Jeśli koszt jednostkowy wzrośnie do 20 $, ta sama reguła daje cenę 28 $. Metoda przenosi zmiany kosztów prosto na klienta, co utrzymuje marżę na stałym poziomie, ale może też wypchnąć cenę powyżej tego, co akceptuje rynek.
Odmiany metody
Cena koszt plus ma kilka odmian. Wybór zależy od tego, jakie koszty sprzedawca uwzględnia i jak rozkłada koszty stałe na jednostki.
- Koszt zmienny plus: narzut nalicza się od materiałów i pracy bezpośredniej, a koszty ogólne pokrywa się osobną opłatą.
- Pełny koszt plus: narzut nalicza się od wszystkich kosztów, w tym czynszu, administracji i części kosztów sprzętu.
- Wycena na docelowy zwrot: narzut ustala się tak, by oczekiwany wolumen sprzedaży dał wybrany zwrot z inwestycji.
Pełny koszt plus najlepiej zabezpiecza pokrycie kosztów ogólnych, ale uzależnia cenę od wolumenu. Gdy sprzedaż spada, koszt stały na jednostkę rośnie, a razem z nim musi rosnąć cena.
Mocne i słabe strony
Metoda ma wyraźne zalety. Szybko stosuje się ją do dużego katalogu, łatwo wyjaśnić ją pracownikom i gwarantuje, że żadna sprzedaż nie odbywa się poniżej kosztu. Pasuje też do firm wyceniających prace na zamówienie, w których każde zlecenie ma własną bazę kosztów.
Słabe strony są równie ważne. Cena zależy wyłącznie od kosztu sprzedawcy, więc produkt, który klienci wysoko cenią, może mieć za niską cenę, a ten, który cenią mało, za wysoką. Ceny konkurencji są pomijane, przez co sprzedawca może być daleko powyżej lub poniżej rynku, nawet o tym nie wiedząc.
Gdzie działa najlepiej
Cena koszt plus najlepiej pasuje tam, gdzie koszt jest głównym wyznacznikiem wartości, a ceny rynkowe są stabilne. Przykłady to produkcja kontraktowa, wyceny budowlane i część handlu hurtowego, gdzie kupujący i tak oczekują ceny opartej na koszcie.
Podobnie jest w firmach usługowych. Firma doradcza, która wycenia projekt na podstawie godzin pracy zespołu i stawki kosztów ogólnych, stosuje odmianę metody koszt plus. To podejście jest przejrzyste dla klientów, ale stawkę godzinową trzeba weryfikować wraz ze zmianami wynagrodzeń, kosztów oprogramowania i czynszu, inaczej wyceny oddalają się od rzeczywistego kosztu. Dobrą praktyką jest traktowanie ceny koszt plus jako dolnej granicy. Cena oparta na koszcie wyznacza minimum, które sprzedawca zaakceptuje, a zespół testuje wyższą cenę na danych o popycie, zanim ustali cennik. Narzędzia, które proponują ceny według kilku strategii, ułatwiają porównanie ceny opartej na koszcie z opcjami rynkowymi.
Częste błędy
- Korzystanie z nieaktualnego kosztu, przez co po podwyżce cen u dostawcy marża jest niższa od planowanej.
- Pomijanie w bazie kosztów transportu, opakowań, opłat za płatności lub zwrotów.
- Wybór narzutu z przyzwyczajenia, a nie na podstawie marży potrzebnej do pokrycia kosztów ogólnych.
- Mylenie narzutu od kosztu z marżą od ceny, co daje za niskie ceny.
Jak ją stosować
- Wypisz wszystkie koszty, które zmieniają się z każdą sprzedaną jednostką, oraz odpowiednią część kosztów stałych.
- Ustal docelową marżę, a w razie potrzeby przelicz ją na narzut.
- Oblicz cenę opartą na koszcie i porównaj ją z cenami konkurencji i popytem kupujących.
- Weryfikuj narzut co kwartał i za każdym razem, gdy zmieniają się koszty dostawców.
Zapisuj bazę kosztów i narzut w tym samym arkuszu, żeby każdy widział, dlaczego cena została ustalona. Gdy arkusz się zmienia, nowa cena powinna mieć datę i być porównana z poprzednią. Taki zapis ułatwia wyjaśnianie podwyżek kupującym i wychwytywanie momentu, w którym narzut przestaje pasować do bazy kosztów.
Kluczowe wnioski
- Cena koszt plus powstaje przez dodanie stałego narzutu do kosztu jednostkowego.
- Stosuj tę samą definicję narzutu w całym katalogu i uwzględniaj wszystkie istotne koszty.
- Metoda chroni marżę, ale pomija popyt i ceny konkurencji.
- Traktuj cenę opartą na koszcie jako dolną granicę, a wyższe ceny testuj na danych rynkowych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy cena koszt plus to dobra strategia dla każdej firmy?
Nie. Sprawdza się, gdy koszt jest wiarygodnym wyznacznikiem wartości, ale może zawyżyć cenę produktów, które kupujący uważają za tanie, i zaniżyć cenę tych, które bardzo cenią. Większość firm stosuje ją razem z danymi rynkowymi.
Jaki narzut przyjąć?
Nie ma uniwersalnej wartości. Właściwy narzut pokrywa koszty ogólne i cel zysku przy założonym wolumenie. Porównaj go z marżami podobnych produktów i cenami, które klienci akceptują.
Czy cena koszt plus gwarantuje zysk?
Gwarantuje marżę na każdej jednostce tylko wtedy, gdy koszt jest kompletny i dokładny. Jeśli wolumen sprzedaży jest dużo niższy od prognozy, udział kosztów stałych rośnie i zysk nadal może zniknąć.
Powiązane pojęcia
W BlackAha, Pricing Reports pomaga analizować indeks cen, pozycję i zmiany cen według kategorii, marki i sklepu.