Analiza konkurencji

Analiza konkurencji to uporządkowany przegląd firm, z którymi konkurujesz, prowadzony w ustalonych odstępach, a nie w sposób ciągły. Ocenia, jak każdy konkurent się pozycjonuje, jak ustala ceny, w czym jest dobry i gdzie jest słaby, a następnie porównuje to z Twoją firmą, by wspierać decyzje strategiczne i cenowe.

Analiza a monitoring

Monitoring odpowiada na pytanie, co się zmieniło. Analiza odpowiada na pytanie, co to oznacza. Rutyna monitoringu może pokazać, że konkurent obniżył w zeszłym miesiącu ceny dwudziestu produktów. Analiza konkurencji pyta, czy ten konkurent przesuwa się w stronę pozycji tańszej alternatywy, jak prawdopodobnie zareagują jego klienci i czy Twoja pozycja wciąż ma sens. Ponieważ pytania są strategiczne, analizę robi się okresowo – często co kwartał, raz w roku przy planowaniu albo przed premierą, wejściem na nowy rynek lub dużą zmianą cen.

Dane pochodzą z wielu miejsc: monitorowane ceny i stany magazynowe, asortyment, aktywność reklamowa, opinie klientów, uwagi zespołu sprzedaży i informacje publiczne, np. otwarcia sklepów czy nowe strony. Analiza łączy je w obraz każdego konkurenta, który menedżer przeczyta w kilka minut i wykorzysta do podjęcia decyzji.

Kogo uznać za konkurenta

Pierwszy krok to wybór zestawu konkurentów do zbadania. Uwzględnij trzy rodzaje. Konkurenci bezpośredni sprzedają te same lub bardzo podobne produkty tym samym klientom. Konkurenci pośredni zaspokajają tę samą potrzebę w inny sposób, np. wypożyczalnia konkurująca ze sklepem sprzedającym sprzęt. Substytuty to alternatywy, które klient może wybrać zamiast całej kategorii. Do sensownej analizy zwykle wystarczy krótka lista pięciu do ośmiu konkurentów.

W miarę możliwości sprawdź krótką listę na własnych danych. Powody utraconych sprzedaży, ankiety klientów i frazy, które przyprowadzają odwiedzających do Twojego sklepu, często ujawniają konkurentów, których nie przyszłoby Ci do głowy wpisać, np. sprzedawcę na marketplace lub sklep specjalistyczny z sąsiedniej niszy.

Mapowanie pozycji

Mapa pozycjonowania umieszcza każdego konkurenta w dwóch wymiarach ważnych dla klientów, np. poziom cen i postrzegana jakość albo szerokość asortymentu i szybkość dostawy. Nanieś każdego konkurenta, a potem siebie. Skupiska pokazują zatłoczone pozycje, gdzie prawdopodobna jest konkurencja cenowa. Puste obszary mogą być szansą albo mogą być puste, bo niewielu klientów chce takiego połączenia. Mapa to narzędzie do dyskusji, więc jasno określ, które dane wspierają każde umiejscowienie, a co jest osądem.

W pracy nad cenami przydatna jest mapa zestawiająca średni indeks cen każdego konkurenta z miarą obsługi, np. szybkością dostawy lub głębokością asortymentu. Jeśli większość konkurentów skupia się wokół parytetu cenowego i przeciętnej obsługi, sprzedawca z wyraźnie szybszą dostawą ma powód, by utrzymać cenę powyżej rynku, zamiast podążać za skupiskiem w dół.

Siatka mocnych i słabych stron

Na przykład sklep z domowym sprzętem do kawy analizuje trzech konkurentów. Konkurent A ma najszerszy asortyment i szybką dostawę, ale jego ceny są ok. 8 procent powyżej mediany rynku, a polityka zwrotów jest surowa. Konkurent B jest najtańszy na popularnych młynkach, ale ma mało akcesoriów i często brakuje mu towaru. Konkurent C to specjalista z silnym zaufaniem do marki i eksperckimi treściami, który rzadko obniża ceny. Mocną stroną samego sklepu jest szeroki wybór akcesoriów, a słabą – wolniejsza dostawa. Liczby i konkurenci są założeniami dla ilustracji.

  • Wobec A: konkuruj ceną na podstawowych ekspresach, bo A zostawia miejsce powyżej mediany.
  • Wobec B: konkuruj dostępnością i akcesoriami, zamiast dorównywać B cenami młynków.
  • Wobec C: unikaj bezpośredniej rywalizacji w segmencie premium i najpierw zainwestuj w szybszą dostawę.

Jak czytać architekturę cen konkurenta

Ceny zdradzają strategię, gdy patrzysz na strukturę, a nie na pojedyncze ceny. Zanotuj cenę wejściową każdego konkurenta w kluczowych kategoriach, rozpiętość między jego najtańszą a najdroższą opcją, sposób korzystania z poziomów dobry–lepszy–najlepszy, częstotliwość i głębokość rabatów oraz progi darmowej wysyłki. Podsumowania na poziomie kategorii i marek, jakie dają raporty cenowe, sprawiają, że te wzorce widać łatwiej niż na listach produkt po produkcie. Konkurent z niską ceną wejściową i wysokimi cenami akcesoriów stosuje inny model niż taki, który wycenia równomiernie cały asortyment.

Od wniosków do decyzji

Analiza jest warta poświęconego czasu tylko wtedy, gdy zmienia działania firmy. Wynik powinien być krótki i skupiony na wyborach.

  1. Podsumuj każdego konkurenta w dwóch–trzech zdaniach: pozycja, główna mocna strona, główna słabość.
  2. Wypisz obszary, w których wyraźnie prowadzisz, jesteś na równi lub zostajesz w tyle.
  3. Wybierz kilka działań, np. pozycję cenową dla kategorii, rozszerzenie asortymentu lub poprawę obsługi.
  4. Ustal miary dla każdego działania, np. marżę, udział kluczowych produktów lub współczynnik konwersji.
  5. Zaplanuj kolejny przegląd i zanotuj, które założenia ma zweryfikować.

Pułapki do uniknięcia

  • Badanie tylko największych konkurentów i przeoczenie mniejszych, szybciej rosnących.
  • Traktowanie analizy jak jednorazowego dokumentu, który nigdy nie jest aktualizowany.
  • Kopiowanie strategii konkurenta bez bazy kosztowej lub marki, dzięki którym ona działa.
  • Mylenie opinii z dowodami przy umieszczaniu konkurentów na mapie.
  • Kończenie długimi opisami bez żadnych decyzji.

Kluczowe wnioski

  • Analiza konkurencji jest okresowa i strategiczna, a monitoring – ciągły i oparty na faktach.
  • Uwzględnij konkurentów bezpośrednich, pośrednich i substytuty w krótkim, skupionym zestawie.
  • Używaj map pozycjonowania i siatek mocnych i słabych stron, by porównać konkurentów z sobą.
  • Badaj strukturę cen konkurentów, a nie tylko pojedyncze ceny.
  • Kończ każdą analizę kilkoma decyzjami, miarami i datą kolejnego przeglądu.

Najczęściej zadawane pytania

Jak często przeprowadzać analizę konkurencji?

Wiele firm robi pełny przegląd raz lub dwa razy w roku, a krótszą aktualizację co kwartał. Dodatkowy przegląd warto zrobić przed premierą, wejściem na rynek lub dużą zmianą cen.

Jakich danych potrzebuje analiza konkurencji?

Typowe dane wejściowe to ceny i struktura cen, asortyment, warunki obsługi, działania marketingowe i opinie klientów. Większość danych faktycznych dostarcza bieżący monitoring, a analiza dodaje interpretację.

Czy analiza SWOT to to samo co analiza konkurencji?

Nie do końca. SWOT dotyczy Twoich własnych mocnych i słabych stron, szans i zagrożeń. Analiza konkurencji stosuje podobny sposób myślenia do każdego konkurenta i porównuje go z Tobą – może też zasilać analizę SWOT.

Powiązane pojęcia

W BlackAha, Price Tracking pomaga automatycznie monitorować ceny i dostępność u konkurencji.

Wróć do Słownika cen