Chiến lược định giá là hướng tiếp cận tổng thể mà doanh nghiệp dùng để đặt và quản lý giá cho sản phẩm của mình. Nó gắn giá với các mục tiêu như tăng trưởng, biên lợi nhuận hoặc vị thế thị trường, và dựa trên chi phí, giá trị đối với khách hàng và giá đối thủ. Các phương pháp từ định giá cộng chi phí đến định giá động là công cụ nằm trong một chiến lược.
Chiến lược, phương pháp và chiến thuật
Sẽ hữu ích nếu tách ba cấp độ. Chiến lược là vị thế doanh nghiệp muốn nắm giữ và mục tiêu mà giá phải phục vụ, như trở thành lựa chọn giá tốt trong một ngành hàng. Phương pháp là cách tính từng mức giá cụ thể, như cộng một tỷ lệ lãi trên chi phí. Chiến thuật là các lựa chọn về cách trình bày và thời điểm đặt lên trên, như kết thúc giá bằng 99 hoặc chạy ưu đãi theo mùa.
Vấn đề bắt đầu khi một chiến thuật bị coi là chiến lược. Một cửa hàng giảm giá mỗi tuần chỉ có một thói quen, không phải chiến lược, trừ khi những đợt giảm giá đó phục vụ một mục tiêu đã nêu rõ.
Ba điểm neo cho mọi mức giá
Hầu hết mọi phương pháp trong từ điển này đều dựa vào một trong ba điểm neo. Một chiến lược tốt dùng cả ba, dù có một điểm neo dẫn dắt.
- Điểm neo chi phí đặt ra mức giá thấp nhất hợp lý. Định giá cộng chi phí, Định giá gấp đôi giá vốn (Keystone Pricing) và Giá sàn thuộc nhóm này.
- Điểm neo giá trị đặt ra mức giá cao nhất mà khách hàng chấp nhận. Định giá dựa trên giá trị, Mức sẵn lòng chi trả và Giá trị cảm nhận thuộc nhóm này.
- Điểm neo cạnh tranh cho thấy thị trường đang ở đâu. Định giá cạnh tranh, Khớp giá và Đối sánh giá thuộc nhóm này.
Khoảng giữa sàn chi phí và trần giá trị là nơi chiến lược chọn một vị trí. Giá đối thủ cho thấy bao nhiêu phần trong khoảng đó là thực tế.
Chọn chiến lược theo tình huống
- Ra mắt sản phẩm mới có nhu cầu ban đầu mạnh thì hướng tới Định giá hớt váng; ra mắt vào thị trường đông đúc để giành thị phần thì hướng tới Định giá thâm nhập.
- Bán những mặt hàng mà nhiều cửa hàng cùng có thì hướng tới Định giá cạnh tranh, với quy tắc rõ ràng về mức độ bám sát.
- Bán sản phẩm có lợi ích riêng biệt, đo lường được thì hướng tới Định giá dựa trên giá trị hoặc Định giá cao cấp.
- Đối mặt với nhu cầu dao động theo giờ hoặc theo mùa thì hướng tới Định giá động.
- Quản lý một dòng sản phẩm rộng thì hướng tới Định giá theo bậc giá (Price Lining), Bán theo gói hoặc Định giá theo bậc.
- Phục vụ các nhóm khách có nhu cầu khác nhau thì hướng tới Định giá theo phân khúc hoặc Định giá theo khu vực địa lý.
Mỗi chiến lược trên đều có mục từ riêng. Câu hỏi chiến lược là chọn cái nào, hoặc kết hợp những cái nào, phù hợp với mục tiêu và thị trường.
Tình huống cũng thay đổi trong vòng đời sản phẩm. Một sản phẩm ra mắt bằng định giá hớt váng thường chuyển dần sang định giá cạnh tranh khi đối thủ xuất hiện, và một mặt hàng bán dựa trên giá trị có thể cần cách xả hàng khi dòng sản phẩm đến hồi kết. Hãy lên kế hoạch cho những bước chuyển này thay vì chờ đến khi biên lợi nhuận hoặc tồn kho buộc phải làm.
Những câu hỏi cần trả lời trước khi chọn
- Mục tiêu cho năm tới là gì: biên lợi nhuận, tăng trưởng, dòng tiền hay xả hàng tồn?
- Khách hàng là ai, và họ phản ứng với giá mạnh đến đâu?
- Mức giá thấp nhất vẫn bù được toàn bộ chi phí biến đổi và biên lợi nhuận cần thiết là bao nhiêu?
- Khách hàng nhìn nhận bạn thế nào so với các đối thủ chính?
- Trên thực tế giá có thể thay đổi bao lâu một lần, xét theo hệ thống và kênh bán?
- Những quy định nào của thương hiệu, đối tác hoặc pháp luật giới hạn các lựa chọn?
Ví dụ minh họa
Ví dụ, giả sử một thương hiệu nhỏ bán trà đặc sản online. Một hộp trà tốn 6 đô la để sản xuất và giao hàng, và các loại trà tương tự bán giá 14 đến 18 đô la. Đánh giá cho thấy có nhiều khách quen mua lặp lại và nhiều lượt mua làm quà.
Thương hiệu chọn định vị cao cấp cho các dòng trà phối trộn đặc trưng ở mức 17 đô la, được củng cố bằng bao bì và câu chuyện nguồn gốc. Với trà sáng loại thường, mà khách so sánh trực tiếp với các thương hiệu trong siêu thị, họ áp dụng định giá cạnh tranh ở mức 14 đô la. Trước mùa quà tặng, họ thêm gói ba hộp. Họ cũng đặt giá sàn 12 đô la cho mọi hộp, để không khuyến mãi hay quy tắc nào đẩy biên lợi nhuận xuống dưới 50 phần trăm. Một doanh nghiệp, ba phương pháp, một chiến lược. Các con số là giả định để minh họa cách lập luận.
Biến chiến lược thành quy tắc
Chiến lược chỉ hiệu quả nếu nó định hình các quyết định giá hằng ngày. Hãy viết nó thành quy tắc: giá sàn và giá trần cho từng nhóm sản phẩm, vị trí mục tiêu so với đối thủ và nhịp rà soát. Các nhóm theo dõi nhiều sản phẩm thường dùng gợi ý giá dựa trên chiến lược Aggressive, Balanced hoặc Premium làm điểm khởi đầu, rồi áp dụng phán đoán của riêng mình lên trên.
Quy tắc cũng giúp kiểm chứng được chiến lược. Nếu kế hoạch nói nên đứng gần giá trung bình thị trường, bạn có thể kiểm tra mỗi tuần xem mình có thực sự làm vậy không.
Kiểm tra chiến lược qua dữ liệu
Chiến lược phải thể hiện được qua các con số. Định vị giá tốt nên cho thấy giá gần bằng hoặc thấp hơn giá trung bình thị trường ở những sản phẩm khách hàng so sánh nhiều nhất. Định vị cao cấp nên cho thấy giá cao hơn mức trung bình, được củng cố bằng đánh giá tốt hơn, tỷ lệ đổi trả thấp hơn hoặc dịch vụ nhanh hơn. Nếu dữ liệu cho thấy điều khác, hoặc chiến lược không được áp dụng, hoặc đó không phải là chiến lược thực sự của doanh nghiệp.
Các bước kiểm tra hữu ích gồm mỗi sản phẩm nằm ở đâu so với thị trường được theo dõi, khoảng chênh đó thay đổi thế nào theo thời gian và giá chạm giá sàn thường xuyên đến đâu. Chỉ số giá so với thị trường bạn theo dõi biến khoảng chênh thành một con số duy nhất, dễ so sánh với định vị đã đề ra.
Khi nào nên xem lại chiến lược
- Chi phí đã thay đổi đủ để làm thay đổi giá sàn trên nhiều sản phẩm.
- Một đối thủ mới đã làm thay đổi vị trí của thị trường.
- Biên lợi nhuận giảm trong khi sản lượng đi ngang, dấu hiệu của xói mòn giá.
- Bản thân mục tiêu kinh doanh đã thay đổi, ví dụ từ tăng trưởng sang lợi nhuận.
Các lỗi thường gặp gồm sao chép chiến lược của đối thủ mà không có nền chi phí như họ, dùng một phương pháp cho mọi sản phẩm, và đổi hướng mỗi tháng khiến khách hàng không thể có cái nhìn rõ ràng về thương hiệu.
Điểm chính cần nhớ
- Chiến lược định giá là hướng tiếp cận tổng thể gắn giá với mục tiêu kinh doanh.
- Nó dựa trên ba điểm neo: chi phí, giá trị đối với khách hàng và giá đối thủ.
- Chiến lược phù hợp phụ thuộc vào sản phẩm, thị trường và mục tiêu, và có thể kết hợp nhiều phương pháp.
- Viết chiến lược thành quy tắc với giá sàn, giá trần và vị trí mục tiêu.
- Xem lại khi chi phí, cạnh tranh hoặc mục tiêu thay đổi, không phải mỗi tuần.
Câu hỏi thường gặp
Các loại chiến lược định giá chính là gì?
Phần lớn chiến lược dựa trên chi phí, giá trị đối với khách hàng hoặc giá đối thủ, hoặc kết hợp các yếu tố này. Trong đó, các cách tiếp cận phổ biến gồm định giá cộng chi phí, định giá dựa trên giá trị, định giá cạnh tranh, định giá cao cấp, định giá thâm nhập, định giá hớt váng và định giá động.
Một doanh nghiệp có thể dùng nhiều chiến lược định giá không?
Có. Nhiều doanh nghiệp giữ một định vị tổng thể nhưng dùng phương pháp khác nhau cho các nhóm sản phẩm khác nhau, như giá cạnh tranh cho mặt hàng hay bị so sánh và giá cao cấp cho mặt hàng độc đáo.
Chiến lược định giá nên thay đổi bao lâu một lần?
Chiến lược nên đủ ổn định để khách hàng nhận ra. Giá có thể thay đổi thường xuyên, nhưng hướng tiếp cận tổng thể thường được xem lại khi chi phí, đối thủ hoặc mục tiêu kinh doanh thay đổi.
Thuật ngữ liên quan
Trong BlackAha, Smart Price giúp bạn có giá bán đề xuất cho mọi sản phẩm, dựa trên giá đối thủ và giá thị trường.