Thương mại điện tử là việc mua bán hàng hóa và dịch vụ qua internet, thông qua cửa hàng online, sàn thương mại điện tử, dịch vụ thuê bao và kênh mạng xã hội. Đơn hàng, thanh toán và thường cả việc sắp xếp giao hàng đều diễn ra trên môi trường số, khiến mọi mức giá đều dễ thấy và dễ so sánh.
Từ cú nhấp đến tận nhà
Mọi giao dịch online đều theo một con đường tương tự. Người mua tìm thấy sản phẩm qua tìm kiếm, quảng cáo, sàn hoặc một liên kết. Họ đọc trang sản phẩm, thêm vào giỏ, thanh toán và chờ giao hàng hoặc truy cập ngay. Đằng sau con đường đó là danh mục sản phẩm, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, quy trình xử lý đơn hàng và bộ phận chăm sóc khách hàng.
Giá xuất hiện ở hầu như mọi bước: trong kết quả tìm kiếm, trên trang so sánh, trên trang sản phẩm và một lần nữa ở bước thanh toán khi đã cộng phí giao hàng và thuế. Người mua có thể rời đi ở bất kỳ điểm nào nếu con số trông không ổn, nên một mức giá online phải vượt qua được nhiều lần kiểm tra trước khi giao dịch hoàn tất.
Các mô hình TMĐT phổ biến
- Doanh nghiệp với người tiêu dùng: thương hiệu hoặc nhà bán lẻ bán trực tiếp cho người mua cá nhân.
- Doanh nghiệp với doanh nghiệp: công ty mua hàng online từ nhà cung cấp, thường với giá theo tài khoản.
- Bán trên sàn: người bán độc lập đăng sản phẩm trên một nền tảng chung có thu phí.
- Bán trực tiếp cho người tiêu dùng: nhà sản xuất bỏ qua nhà bán lẻ và tự vận hành cửa hàng.
- Thuê bao: khách hàng trả tiền định kỳ cho các lần giao hàng lặp lại hoặc quyền truy cập liên tục.
- Dropshipping: người bán nhận đơn còn nhà cung cấp giao sản phẩm.
Nhiều doanh nghiệp kết hợp vài mô hình. Một thương hiệu đồ gia dụng có thể vận hành cửa hàng riêng, đăng bán trên hai sàn và cung cấp cho khách hàng thương mại qua một cổng riêng, mỗi kênh có logic giá riêng.
Mô hình ảnh hưởng đến mức độ tự do về giá. Thương hiệu bán trên cửa hàng riêng tự đặt mọi mức giá và khuyến mãi. Người bán trên sàn hoạt động trong khuôn khổ biểu phí, quy tắc hiển thị và bố cục so sánh của nền tảng. Doanh nghiệp thuê bao định giá cho một dòng thanh toán thay vì một đơn hàng duy nhất. Biết mỗi giao dịch thuộc mô hình nào là bước đầu tiên để đặt một mức giá hợp lý.
Vì sao giá online thay đổi nhanh hơn
Ở cửa hàng truyền thống, đổi giá nghĩa là in nhãn mới. Trên mạng, chỉ cần sửa một ô. Ít trở ngại dẫn đến thay đổi thường xuyên, cả từ doanh nghiệp lẫn đối thủ. Các luật tự động có thể điều chỉnh hàng nghìn sản phẩm trong vài phút.
Sự minh bạch tạo thêm áp lực. Người mua có thể mở ba tab và thấy ba mức giá cho cùng một mặt hàng. Điều đó không có nghĩa người bán rẻ nhất luôn thắng, vì tốc độ giao hàng, độ tin cậy và đổi trả cũng quan trọng, nhưng nó có nghĩa là khoảng chênh giá lớn hiếm khi bị bỏ qua.
Ví dụ: một chiếc ấm đun, ba cửa hàng
Giả sử ba cửa hàng online bán cùng một mẫu ấm đun nước điện. Cửa hàng A bán 49 đô la miễn phí giao hàng. Cửa hàng B bán 44 đô la cộng 6 đô la phí giao hàng. Cửa hàng C bán 47 đô la, miễn phí giao hàng và gửi hàng ngày hôm sau. Đây là các con số giả định để minh họa.
Trên trang so sánh, Cửa hàng B trông rẻ nhất. Ở bước thanh toán, đây lại là nơi đắt nhất với 50 đô la. Cửa hàng C ở giữa về giá nhưng thắng về tốc độ. Bài học là giá trong thương mại điện tử là toàn bộ số tiền người mua trả cùng dịch vụ đi kèm, không chỉ con số hiển thị.
Những gì nằm trong một mức giá online
Bán hàng online bỏ được tiền thuê mặt bằng nhưng phát sinh chi phí riêng. Một mức giá hợp lý bù được tất cả và vẫn còn biên lợi nhuận.
- Giá vốn sản phẩm và cước vận chuyển hàng nhập
- Phí xử lý thanh toán, thường là một tỷ lệ phần trăm cộng một khoản cố định
- Phí nền tảng hoặc phí sàn
- Đóng gói, lấy hàng và giao hàng đi
- Chi phí quảng cáo trên mỗi đơn
- Trả hàng, có thể diễn ra thường xuyên ở các danh mục như thời trang
Vì những chi phí này khác nhau theo sản phẩm, một tỷ lệ cộng lãi chung cho cả danh mục hiếm khi hiệu quả. Một mặt hàng nặng, giá thấp có thể tốn phí giao hàng nhiều hơn số tiền nó mang lại, còn một mặt hàng nhỏ, giá cao có thể dễ dàng gánh các khoản phí. Tính biên lợi nhuận cho từng sản phẩm, sau mọi chi phí biến đổi, cho thấy mặt hàng nào nuôi cửa hàng và mặt hàng nào đang âm thầm rút ruột nó.
Những rủi ro về giá riêng của bán hàng online
Tốc độ giúp ích cho người bán online cũng có thể gây hại cho họ. Một luật định giá lại bám theo đối thủ quá sát có thể khởi động một vòng trượt giá mà không ai mong muốn. Một lỗi đánh máy trong feed có thể đăng một mức giá quá thấp lên mọi kênh cùng lúc. Mã giảm giá chia sẻ trên các trang săn mã có thể đến tay những người mua lẽ ra sẵn sàng trả giá đầy đủ.
Một rủi ro khác là điểm mù. Người bán chỉ kiểm tra giá đối thủ mỗi tháng một lần có thể bỏ lỡ hoàn toàn đợt khuyến mãi hai tuần của đối thủ. Việc theo dõi giá một cách có hệ thống cho những sản phẩm quan trọng nhất giúp thu hẹp khoảng trống đó và biến phỏng đoán thành dữ liệu được ghi chép.
Dữ liệu định hướng một mức giá online
Người bán online có thể thấy nhiều điều về thị trường hơn hầu hết nhà bán lẻ truyền thống từng thấy. Giá, tình trạng tồn kho, danh mục sản phẩm và khuyến mãi của đối thủ đều được công khai trên web. Kết hợp với dữ liệu bán hàng của chính cửa hàng, chúng cho thấy cầu phản ứng thế nào khi khoảng chênh giá với đối thủ nới rộng hay thu hẹp.
Giá trị nằm ở tính nhất quán. Một lần ghi nhận đơn lẻ nói lên rất ít, nhưng bản ghi về cùng các sản phẩm qua nhiều tháng cho thấy các xu hướng: đối thủ nào chạy giảm giá định kỳ, đối thủ nào giữ giá ổn định và đối thủ nào bám theo người khác. Những xu hướng đó giúp quyết định khi nào nên phản ứng và khi nào nên giữ nguyên.
Quy trình định giá cho cửa hàng online
- Nhóm sản phẩm theo vai trò: hàng kéo lượt truy cập, hàng mang lại biên lợi nhuận và hàng đuôi dài.
- Đặt giá sàn cho từng sản phẩm dựa trên toàn bộ chi phí biến đổi và biên lợi nhuận cần đạt.
- Xác định những đối thủ mà người mua thực sự đem ra so sánh với bạn.
- Chọn vị trí giá mục tiêu cho từng nhóm, chẳng hạn bằng giá đối thủ hoặc cao hơn một chút.
- Rà soát giá theo lịch cố định và sau mỗi động thái lớn của đối thủ.
- Kiểm tra tổng giá khi thanh toán, gồm cả phí giao hàng, chứ không chỉ giá niêm yết.
Một quy trình như vậy giúp các quyết định nhất quán ngay cả khi thị trường thay đổi hằng ngày. Nó cũng giúp sau này dễ giải thích vì sao một mức giá được đặt như vậy.
Điểm chính cần nhớ
- Thương mại điện tử là việc mua bán hàng hóa và dịch vụ qua internet.
- Giá online rất dễ thấy và dễ so sánh, nên mọi chênh lệch đều bị chú ý.
- Giá thực là toàn bộ tổng tiền khi thanh toán cộng với dịch vụ đi kèm.
- Chi phí bán online gồm phí thanh toán, vận chuyển, quảng cáo và hàng trả lại.
- Một quy trình rà soát đều đặn giúp kiểm soát những mức giá biến động nhanh.
Câu hỏi thường gặp
Thương mại điện tử có giống bán lẻ online không?
Bán lẻ online là phần lớn nhất của thương mại điện tử, nhưng thuật ngữ này rộng hơn. Nó còn bao gồm đặt hàng giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, dịch vụ số, gói thuê bao và các nền tảng sàn thương mại điện tử.
Giá thương mại điện tử có luôn thấp hơn giá tại cửa hàng không?
Không. Người bán online tránh được một số chi phí nhưng phải gánh những chi phí khác, như giao hàng, trả hàng và quảng cáo. Một số doanh nghiệp bán cùng một giá ở mọi nơi, số khác đặt giá khác nhau theo kênh.
Cửa hàng online nên xem lại giá bao lâu một lần?
Tùy vào danh mục. Sản phẩm bán nhanh, bị so sánh nhiều có thể cần kiểm tra hằng ngày, còn mặt hàng ngách có thể xem lại hằng tháng. Một lịch cố định kèm cảnh báo khi có thay đổi lớn phù hợp với phần lớn cửa hàng.
Thuật ngữ liên quan
- Thương mại di động (m-Commerce)
- Sàn thương mại điện tử (Marketplace)
- Doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B)
Trong BlackAha, Competitor Discovery giúp bạn tự động tìm URL sản phẩm của đối thủ.