หน่วยเก็บรักษาสต็อก หรือ SKU คือรหัสที่ธุรกิจกำหนดให้กับสินค้าแต่ละรายการที่แตกต่างกันซึ่งวางขาย เพื่อติดตามสต็อก ยอดขาย และราคา ทุกชุดค่าผสมที่ต้องนับแยกกัน เช่น เสื้อเชิ้ตแต่ละขนาดและแต่ละสี จะมี SKU ของตัวเอง SKU เป็นรหัสภายใน ร้านค้าสองแห่งจึงมักใช้รหัสต่างกัน
หนึ่งรหัสต่อสินค้าหนึ่งรายการที่นับได้
หลักการเบื้องหลัง SKU นั้นเรียบง่าย หากคลังสินค้าต้องนับแยก ก็ต้องมีรหัสของตัวเอง แก้วมัคสองสีคือสอง SKU แก้วมัคแบบเดียวกันที่ขายเดี่ยวและขายเป็นชุดของขวัญสี่ใบก็เป็นสอง SKU เช่นกัน เพราะชุดนั้นถูกแพ็ก จัดเก็บ และตั้งราคาเป็นหน่วยของตัวเอง
SKU มีไว้เพื่อความสะดวกของผู้ขาย พนักงานใช้หยิบสินค้าตามคำสั่งซื้อ นักบัญชีใช้ประเมินมูลค่าสต็อก และฝ่ายจัดซื้อใช้ตัดสินใจว่าจะสั่งอะไรเพิ่ม ลูกค้าอาจเห็น SKU บนหน้าเว็บหรือใบแจ้งหนี้ แต่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อลูกค้า
เปรียบเทียบ SKU, GTIN, UPC และ MPN
รหัสหลายแบบอาจใช้อธิบายสินค้าชิ้นเดียวกัน และมักถูกสับสนกัน ความแตกต่างสำคัญคือใครเป็นผู้กำหนดรหัสแต่ละแบบ และรหัสนั้นคงเดิมในผู้ขายทุกรายหรือไม่
- SKU: กำหนดโดยผู้ขาย ไม่ซ้ำเฉพาะภายในธุรกิจนั้น รูปแบบอิสระ
- GTIN: Global Trade Item Number หมายเลขบาร์โค้ดมาตรฐานที่ออกผ่านระบบ GS1 และใช้ร่วมกันโดยผู้ขายสินค้านั้นทุกราย
- UPC: GTIN รูปแบบ 12 หลักที่ใช้แพร่หลายในอเมริกาเหนือ
- EAN: GTIN รูปแบบ 13 หลักที่ใช้ทั่วไปในภูมิภาคอื่นๆ จำนวนมาก
- MPN: หมายเลขชิ้นส่วนของผู้ผลิต ซึ่งผู้ผลิตเลือกใช้ระบุรุ่น
กล่าวโดยสรุป SKU บอกว่าร้านหนึ่งจัดระเบียบสต็อกอย่างไร ส่วน GTIN หรือ MPN บอกว่าเป็นสินค้าใดในตลาดโดยรวม
เมื่อใดที่ต้องสร้าง SKU ใหม่
การตัดสินใจว่าเมื่อใดควรสร้างรหัสใหม่คือจุดที่แคตตาล็อกจำนวนมากเริ่มไร้ระเบียบ กฎในทางปฏิบัติคือ สิ่งใดที่ลูกค้าอาจได้รับแตกต่างกัน หรือคลังสินค้าจัดเก็บแตกต่างกัน ต้องมี SKU ของตัวเอง
- ขนาด สี ความจุ หรือจำนวนต่อแพ็กใหม่
- ชุดสินค้าหรือชุดของขวัญที่แพ็กไว้ล่วงหน้า
- สินค้ารีเฟอร์บิชหรือแบบเปิดกล่องของสินค้าใหม่
- การเปลี่ยนซัพพลายเออร์ที่ทำให้สินค้าที่ลูกค้าได้รับเปลี่ยนไป
การเปลี่ยนแปลงที่ไม่ส่งผลต่อตัวสินค้า เช่น รูปภาพใหม่หรือการเรียบเรียงคำอธิบายใหม่ ควรใช้ SKU เดิมเพื่อให้ประวัติการขายอยู่ในที่เดียว การสูญเสียประวัตินั้นทำให้ยากขึ้นที่จะเห็นว่าการเปลี่ยนราคาส่งผลต่ออุปสงค์อย่างไรในระยะยาว
การสร้างรูปแบบ SKU ที่อ่านง่าย
SKU ที่ดีสั้น สม่ำเสมอ และอ่านเข้าใจได้ในพริบตา ธุรกิจจำนวนมากสร้าง SKU จากหลายส่วน ได้แก่ รหัสหมวดหมู่หรือรหัสสินค้า ตามด้วยคุณลักษณะที่ทำให้สินค้านั้นแตกต่าง แก้วมัคเซรามิกสีน้ำเงินขนาด 350 มล. อาจกลายเป็น MUG-CER-350-BLU
- เริ่มจากกลุ่มที่กว้างที่สุดแล้วไล่ไปยังคุณลักษณะที่เจาะจงที่สุด
- ใช้เฉพาะตัวอักษรและตัวเลข หลีกเลี่ยงช่องว่างและอักขระที่ดูคล้ายกัน เช่น O กับ 0
- กำหนดความยาวให้คงที่ในแต่ละหมวดหมู่ เพื่อให้รหัสเรียงในรายการได้อย่างเป็นระเบียบ
- ห้ามนำ SKU ที่เลิกใช้แล้วกลับมาใช้กับสินค้าอื่น
SKU และการจับคู่ราคาข้ามร้านค้า
เนื่องจาก SKU เป็นรหัสส่วนตัว จึงใช้จับคู่สินค้าของคุณกับรายการสินค้าของคู่แข่งไม่ได้ MUG-CER-350-BLU ของคุณกับรหัส 10442 ของคู่แข่งอาจเป็นแก้วมัคใบเดียวกัน แต่ไม่มีสิ่งใดใน SKU ทั้งสองแสดงให้เห็น การจับคู่เพื่อเปรียบเทียบราคาอาศัยรหัสที่ใช้ร่วมกัน เช่น GTIN หรือแบรนด์รวมกับ MPN และอาศัยคุณลักษณะสินค้าเมื่อไม่มีรหัสเหล่านั้น
ขั้นตอนในทางปฏิบัติคือการจัดเก็บรหัสที่ใช้ร่วมกันเหล่านั้นไว้ข้าง SKU แต่ละรายการในแคตตาล็อกของคุณ เมื่อไฟล์สินค้าที่นำเข้าผ่าน Product Import มีทั้ง SKU และ GTIN ราคาของคู่แข่งทุกราคาจะผูกกลับไปยังสินค้าภายในรายการที่เกี่ยวข้องได้อย่างแม่นยำ และการตัดสินใจด้านราคายังคงอยู่ในระดับ SKU
การตัดสินใจด้านราคาในระดับ SKU
ต้นทุน อุปสงค์ และการแข่งขันแตกต่างกันในแต่ละ SKU จึงควรตั้งและทบทวนราคาในระดับนั้น ตัวอย่างเช่น สมมติร้านค้าแห่งหนึ่งขายเคสโทรศัพท์ราคา 24 ดอลลาร์ในสามสี รายงานยอดขายแสดงว่า SKU สีดำขายได้สิบชิ้นต่อสีเขียวหนึ่งชิ้น คู่แข่งลดราคาเฉพาะสีดำ การตอบสนองเฉพาะสีดำช่วยปกป้องอัตรากำไรของอีกสองสีที่ไม่ได้เผชิญแรงกดดันโดยตรง
ข้อมูลระดับ SKU ยังเผยให้เห็นหางยาว (long tail) รหัสไม่กี่รหัสมักสร้างรายได้ส่วนใหญ่ ขณะที่รหัสอื่นอีกมากขายได้นานๆ ครั้งและทำให้เงินสดจม การเห็นภาพนี้ในระดับ SKU ช่วยตัดสินใจว่าควรแข่งขันด้านราคาอย่างหนักที่ใด และที่ใดใช้ราคาคงที่ก็เพียงพอ
ข้อผิดพลาดที่ทำให้ระบบ SKU พัง
- ใช้รหัสของซัพพลายเออร์เป็น SKU แล้วเปลี่ยนซัพพลายเออร์จนประวัติหายไป
- ให้ตัวเลือกสินค้าสองแบบใช้ SKU เดียวกัน ทำให้จำนวนสต็อกปะปนกัน
- ใส่ราคาหรือปีลงในรหัส ซึ่งจะล้าสมัย
- พิมพ์ GTIN ลงในช่อง SKU และปล่อยช่อง GTIN ว่างไว้
ข้อผิดพลาดแต่ละข้อทำให้รายงานไม่น่าเชื่อถือ และรายงานที่ไม่น่าเชื่อถือนำไปสู่การตัดสินใจด้านราคาและการสั่งซื้อซ้ำที่ไม่ดี
วิธีแก้มักเป็นชุดกฎสั้นๆ ที่เขียนไว้ว่า ใครเป็นผู้สร้าง SKU รหัสประกอบด้วยส่วนใดบ้าง และรหัสจะเป็นอย่างไรเมื่อสินค้าเลิกจำหน่าย เมื่อมีกฎนี้แล้ว พนักงานใหม่และซัพพลายเออร์ใหม่จะเข้ากับโครงสร้างเดียวกันแทนการคิดรูปแบบของตัวเอง และแคตตาล็อกยังคงเป็นระเบียบแม้จะขยายใหญ่ขึ้น
ประเด็นสำคัญ
- SKU คือรหัสภายในของผู้ขายสำหรับสินค้าแต่ละรายการที่ต้องติดตามแยกกัน
- GTIN, UPC, EAN และ MPN เป็นรหัสที่ใช้ร่วมกัน ส่วน SKU ไม่ซ้ำเฉพาะภายในธุรกิจเดียว
- สร้าง SKU จากส่วนประกอบที่สม่ำเสมอ และห้ามนำรหัสเก่ามาใช้กับสินค้าใหม่
- จัดเก็บ GTIN หรือ MPN ไว้ข้าง SKU แต่ละรายการ เพื่อให้จับคู่ราคาของคู่แข่งกับสินค้าที่ถูกต้องได้
- ตั้งและทบทวนราคาในระดับ SKU เพราะต้นทุน อุปสงค์ และการแข่งขันแตกต่างกันในแต่ละสินค้า
คำถามที่พบบ่อย
SKU เหมือนกับบาร์โค้ดหรือไม่
ไม่เหมือน บาร์โค้ดมักเข้ารหัส GTIN ซึ่งผู้ขายสินค้านั้นทุกรายใช้ร่วมกัน ส่วน SKU เป็นรหัสภายในของผู้ขายเอง ร้านค้าอาจพิมพ์ SKU เป็นบาร์โค้ดเพื่อใช้ภายใน แต่รหัสนั้นก็ยังมีความหมายเฉพาะภายในร้านนั้น
ถ้ามี SKU อยู่แล้ว ยังต้องมี GTIN หรือไม่
ส่วนใหญ่ต้องมี มาร์เก็ตเพลสและช่องทางการขายอาจขอ GTIN สำหรับสินค้าแบรนด์ และเป็นวิธีที่น่าเชื่อถือที่สุดในการจับคู่รายการสินค้าข้ามร้านค้า สินค้าที่คุณผลิตเองอาจไม่มี GTIN และกฎการยกเว้นแตกต่างกันไปในแต่ละช่องทาง
SKU ควรยาวเท่าใด
ยาวพอให้ไม่ซ้ำกันและอ่านเข้าใจได้ แต่สั้นพอให้พนักงานพิมพ์ได้สะดวก ไม่มีความยาวมาตรฐาน ร้านค้าจำนวนมากเลือกใช้รหัสสั้นๆ ที่สร้างจากส่วนที่มีความหมายไม่กี่ส่วน ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าความยาวที่แน่นอน
คำที่เกี่ยวข้อง
ใน BlackAha Product Import ช่วยให้คุณนำเข้าสินค้าจากเทมเพลต CSV หรือฟีดสินค้า